4. Świat Stanisława Wokulskiego – zesłańcy, rzemieślnicy, kupcy, arystokracja

Cel ogólny zajęć

Przybliżenie oraz utrwalenie wiadomości o życiu społeczeństwa polskiego w czasach zaborów, z naciskiem na sytuację w zaborze rosyjskim po powstaniu styczniowym.

Czas trwania

Godzina lekcyjna w szkole – przygotowanie oraz zajęcia w terenie – 2 godziny lekcyjne (na terenie cmentarza Stare Powązki).

Scenariusz lekcji w PDF

04-swiat-stanislawa-wokulskiego.pdf

Świat Stanisława Wokulskiego – zesłańcy, rzemieślnicy, kupcy, arystokracja

Autor: Maria Bryzgalska, Małgorzata Langier


ADRESAT ZAJĘĆ:

Uczennice i uczniowie klas VII i VIII szkoły podstawowej oraz liceum


CZAS TRWANIA:

1 godz. w szkole + 2 godz. na cmentarzu


ŚRODKI I MATERIAŁY DYDAKTYCZNE:

Podręcznik, ilustracje, urywki tekstów (np. „Lalka”), plan cmentarza, portale internetowe (np. historiaposzukaj.pl).


SŁOWA KLUCZOWE:

Zabory, rusyfikacja, pozytywizm, praca organiczna, praca u podstaw, emancypacja.



CELE I METODYKA ZAJĘĆ

Cel ogólny: Przybliżenie wiadomości o życiu społeczeństwa polskiego w czasach zaborów, ze szczególnym naciskiem na sytuację w zaborze rosyjskim po powstaniu styczniowym.

Cele szczegółowe:

  • Opisanie sytuacji młodzieży i kobiet (dostęp do nauki, emancypacja).
  • Wyjaśnienie znaczenia rozwoju gospodarczego i kulturalnego (praca organiczna).
  • Wymienienie nazwisk powstańców styczniowych i działaczy pozytywistycznych.
  • Umiejętność posługiwania się planem cmentarza i odnajdywania grobów.


PRZEBIEG ZAJĘĆ


CZĘŚĆ I: PRACA W SZKOLE

  1. Wykład wprowadzający w tematykę czasów po powstaniu styczniowym.
  2. Rozmowa sprawdzająca wiedzę o sytuacji gospodarczej i społecznej zaboru rosyjskiego.
  3. Przygotowanie do wyjścia: zapoznanie z planem cmentarza, podział na grupy i przydzielenie biogramów do opracowania.

CZĘŚĆ II: SPACER PO CMENTARZU

  1. Wejście bramą św. Honoraty i przypomnienie zasad zachowania.
  2. Spacer śladami osób związanych z ideami pozytywizmu i pracą organiczną.
  3. Prezentacja przygotowanych biogramów przez uczniów przy poszczególnych grobach.
  4. Pytania podsumowujące (np. różnica między pracą organiczną a pracą u podstaw).


POSTACI ZWIĄZANE Z TEMATEM (BIOGRAMY)

Bolesław Prus (1847–1912)

LOKALIZACJA: KWATERA 209-1-4-6

Właśc. Aleksander Głowacki. Pisarz, kronikarz Warszawy, uczestnik powstania styczniowego (ranny w wieku 16 lat). Autor „Lalki” – panoramy społecznej XIX-wiecznej Warszawy.

Tomasz Łubieński (1784–1870)

LOKALIZACJA: ALEJA KATAKUMBOWA 54/55

Generał i przedsiębiorca. Walczył pod Somosierrą. Po powstaniu listopadowym zajął się gospodarką – był dyrektorem budowy Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej.

Leopold Julian Kronenberg (1849–1937)

LOKALIZACJA: KWATERA 19-1/2-28

Finansista, pochodził z zasłużonej rodziny bankierów. Zarządzał kolejami i Bankiem Handlowym. Współfundator Filharmonii Warszawskiej i pomnika Mickiewicza.

Stanisław Eugeniusz Hiszpański (1815–1890)

LOKALIZACJA: KWATERA 5/6-1/2

Mistrz szewski, założyciel legendarnej dynastii warszawskich szewców. Patriota, więziony i zesłany do Wiatki za działalność oświatową. Jego buty słynęły z jakości.

Cecylia Plater-Zyberkówna (1853–1920)

LOKALIZACJA: KWATERA 41-5-4/5/6

Działaczka społeczna i pedagog. Poświęciła życie edukacji kobiet, aby zapewnić im niezależność. Założyła szkołę rzemiosł i gospodarstwa domowego w Chyliczkach.

Benedykt Dybowski (1833–1930)

LOKALIZACJA: KWATERA 284c (GRÓB SYMBOLICZNY)

Przyrodnik, lekarz, podróżnik. Zesłaniec syberyjski (członek Rządu Narodowego 1863). Podczas zsyłki badał faunę Bajkału i Kamczatki. Propagator darwinizmu.

Henryk Krajewski (1824–1897)

LOKALIZACJA: KWATERA 45-2-13/14

Adwokat, trzykrotny zesłaniec na Syberię. Po powrocie założył Kasę Pomocy Adwokatów. Cały majątek zapisał na stypendia dla młodzieży chłopskiej.

Edward Czaban (1819–1897)

LOKALIZACJA: KWATERA 21-6-28

Przedsiębiorca i filantrop. Handlował węglem i drewnem w Europie. Przeznaczył ogromne sumy (ponad pół miliona rubli) na cele naukowe, oświatowe i stypendia.



PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)

Korzystając z różnych źródeł, wyszukaj nazwiska innych przedstawicieli różnych warstw społecznych (ziemiaństwa, mieszczaństwa, inteligencji), którzy wcielali w życie idee pozytywizmu.