– 44 –

CEL OGÓLNY ZAJĘĆ

przybliżenie (utrwalenie) wiadomości o polskich filantropach i spolecznikach pochowanymi na Cmentarzu Stare Powązki.

CZAS TRWANIA
Godzina lekcyjna w szkole – przygotowanie oraz spacer po Powązkach – 2 godziny lekcyjne (1,5 h) na terenie cmentarza

Scenariusz lekcji w PDF

pobierz

Dzieląc się, pomnażasz. Filantropi przełomu XIX i XX wieku

Autorka: Izabela Kuczyńska (Lekcja pod patronatem Fundacji PKO Banku Polskiego)

ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczniowie i uczennice szkoły podstawowej oraz liceum

METODY I FORMY PRACY:
Wykład informacyjny, pogadanka, spacer po cmentarzu Stare Powązki.

ŚRODKI I MATERIAŁY DYDAKTYCZNE:
Podręcznik, ilustracje przedstawiające omawiane postaci.

SŁOWA KLUCZOWE:
Filantropia, dobroczynność, mecenat, edukacja, medycyna, Jan Gottlieb Bloch, Zofia Szlenkierówna.

CELE I METODYKA ZAJĘĆ

Cel ogólny: Przybliżenie i utrwalenie wiadomości o polskich filantropach i społecznikach pochowanych na Cmentarzu Stare Powązki.

Cele szczegółowe:

Zrozumienie pojęcia filantropii jako dzielenia się zasobami (materialnymi, duchowymi) dla dobra ogółu.
Poznanie sylwetek zamożnych Polaków, którzy fundowali szpitale, szkoły i instytucje kultury, zastępując w ten sposób nieistniejące państwo polskie.
Uświadomienie, że wiele instytucji służących społeczeństwu do dziś (Filharmonia, Politechnika, szpitale) powstało dzięki prywatnym darczyńcom.

PRZEBIEG ZAJĘĆ

CZĘŚĆ I: WSTĘP HISTORYCZNY

Wprowadzenie do idei filantropii (mit o Prometeuszu). Omówienie sytuacji społecznej w XIX wieku: brak państwowej opieki, nędza, analfabetyzm. Przedstawienie roli zamożnych jednostek (przemysłowców, bankierów), którzy czuli się odpowiedzialni za naród i dzielili się majątkiem, fundując szkoły, ochronki i szpitale.

CZĘŚĆ II: SPACER PO CMENTARZU

Odwiedziny grobów wielkich wizjonerów i darczyńców, których hojność zmieniła oblicze Warszawy i Polski.

POSTACI ZWIĄZANE Z TEMATEM (BIOGRAMY)

Jan Gottlieb Bloch (1836–1902)

LOKALIZACJA: KWATERA 181-3/4-1/4

„Król kolei żelaznych”, bankier i wizjoner. Zaczynał jako goniec, stał się jednym z najbogatszych ludzi w Królestwie Polskim. Współtwórca Politechniki Warszawskiej, fundator szpitali i przytułków. Autor pacyfistycznego dzieła „Przyszła wojna”, za które nominowano go do Pokojowej Nagrody Nobla.

Leopold Julian Kronenberg (1849–1937)

LOKALIZACJA: KWATERA 19-1/2-28/31

Bankier, finansista i mecenas sztuki. Uznany za najbogatszego Polaka stulecia (w swoim czasie). Współfundator Filharmonii Warszawskiej (wraz z Maurycym Zamoyskim uratował ją przed bankructwem) oraz Instytutu Politechnicznego. Sam komponował muzykę.

Karol Jaroszyński (1878–1929)

LOKALIZACJA: KWATERA 227-3-23

Najbogatszy Polak w historii, właściciel banków, kopalń i cukrowni w Rosji (majątek rzędu 200 mld dzisiejszych złotych). Główny fundator Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (KUL). Finansował ochronki i stypendia. Zmarł w biedzie po utracie majątku w wyniku rewolucji bolszewickiej.

Franciszek Salezy Skąpski (1881–1966)

LOKALIZACJA: STARE POWĄZKI

Inżynier i przedsiębiorca działający w Petersburgu. Współfundator KUL – oddał na ten cel cały swój majątek. Działacz niepodległościowy, organizator polskiego harcerstwa w Rosji. W II RP budował m.in. Dworzec Morski w Gdyni.

Zofia Szlenkierówna (1882–1939)

LOKALIZACJA: KWATERA Z-3-18/19

Nazywana „polską Florence Nightingale”. Córka zamożnego przemysłowca, która poświęciła życie i majątek pielęgniarstwu. Ufundowała Szpital im. Karola i Marii w Warszawie – pierwszą nowoczesną placówkę pediatryczną w Polsce. Dyrektorka Warszawskiej Szkoły Pielęgniarstwa.

PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)

Wybierz jedną instytucję w Twoim mieście (szkołę, szpital, bibliotekę, teatr) i sprawdź, kto był jej fundatorem lub założycielem. Czy była to osoba prywatna, czy instytucja państwowa/samorządowa?

Edukacja