– 46 –

CEL OGÓLNY ZAJĘĆ

przybliżenie (utrwalenie) wiadomości o polskich pedagogach pochowanymi na Cmentarzu Stare Powązki..

CZAS TRWANIA
Godzina lekcyjna w szkole – przygotowanie oraz spacer po Powązkach – 2 godziny lekcyjne (1,5 h) na terenie cmentarza

Scenariusz lekcji w PDF

pobierz

Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie. Sylwetki pedagogów przełomu XIX i XX wieku

Autorka: Izabela Kuczyńska (Lekcja pod patronatem Fundacji PKO Banku Polskiego)

ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczniowie i uczennice szkoły podstawowej oraz liceum

METODY I FORMY PRACY:
Wykład informacyjny, pogadanka, spacer po cmentarzu Stare Powązki.

ŚRODKI I MATERIAŁY DYDAKTYCZNE:
Podręcznik, ilustracje przedstawiające omawiane postaci.

SŁOWA KLUCZOWE:
Pedagogika, edukacja, wychowanie, praca u podstaw, tajne nauczanie, Janusz Korczak, Maria Grzegorzewska.

CELE I METODYKA ZAJĘĆ

Cel ogólny: Przybliżenie i utrwalenie wiadomości o polskich pedagogach pochowanych na Cmentarzu Stare Powązki.

Cele szczegółowe:

Zrozumienie znaczenia edukacji dla utrzymania tożsamości narodowej w czasach zaborów.
Poznanie sylwetek reformatorów oświaty, którzy tworzyli nowoczesne metody nauczania i opieki nad dziećmi (pedagogika specjalna, rodzinne domy dziecka).
Uświadomienie roli tajnego nauczania i pracy społecznej w historii polskiej edukacji.

PRZEBIEG ZAJĘĆ

CZĘŚĆ I: WSTĘP HISTORYCZNY

Wprowadzenie cytatem z aktu fundacyjnego Akademii Zamojskiej: „Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie”. Omówienie trudnej sytuacji szkolnictwa w czasach zaborów i roli, jaką odegrali polscy pedagodzy w kształceniu młodzieży (tajne komplety, pisanie podręczników, praca u podstaw). Przedstawienie nowych nurtów w pedagogice przełomu wieków: odejście od surowej dyscypliny na rzecz podmiotowego traktowania dziecka (korczakowskie idee).

CZĘŚĆ II: SPACER PO CMENTARZU

Odwiedziny grobów wybitnych nauczycieli, wychowawców i teoretyków pedagogiki, którzy poświęcili życie kształceniu przyszłych pokoleń.

POSTACI ZWIĄZANE Z TEMATEM (BIOGRAMY)

Kazimierz Jeżewski (1877–1948)

LOKALIZACJA: KWATERA J-6-1

Twórca idei Rodzinnych Domów Dziecka i Towarzystwa Gniazd Sierocych. Uważał, że opieka nad sierotami powinna odbywać się w warunkach zbliżonych do rodzinnych, a nie w „koszarowych” przytułkach. Zakładał Wioski Sieroce (np. Wioski Kościuszkowskie).

Jan Władysław Dawid (1859–1914)

LOKALIZACJA: KWATERA 252-2-5

Psycholog i pedagog, pionier badań eksperymentalnych nad dziećmi. Autor pracy „O duszy nauczycielstwa”, w której za najważniejszą cechę pedagoga uznał miłość do dusz ludzkich. Propagator nauczania początkowego dostosowanego do rozwoju dziecka.

Stanisław Jachowicz (1796–1857)

LOKALIZACJA: KATAKUMBY 1-27/28

Pedagog i bajkopisarz, autor słynnego wierszyka „Chory kotek”. Dyrektor Instytutu dla Moralnie Zaniedbanych Dzieci. Całe życie poświęcił działalności charytatywnej i edukacji najuboższych, wprowadzając naukę rzemiosła w ochronkach.

Maria Grzegorzewska (1887–1967)

LOKALIZACJA: ALEJA ZASŁUŻONYCH 1-72

Twórczyni pedagogiki specjalnej w Polsce. Założycielka i dyrektorka Państwowego Instytutu Pedagogiki Specjalnej (dziś Akademia jej imienia). Jej hasłem było: „Nie ma kaleki – jest człowiek”. Walczyła o prawo do edukacji dla dzieci z niepełnosprawnościami.

Stefania Sempołowska (1869–1944)

LOKALIZACJA: KWATERA 180-6-7/8

Nauczycielka, działaczka oświatowa i społeczna. Organizowała tajne nauczanie i pomoc dla więźniów politycznych. Walczyła o prawa dziecka i nowoczesną szkołę bez kar i stopni. W czasie II wojny światowej pomagała Żydom w getcie.

Narcyza Żmichowska (1819–1876)

LOKALIZACJA: KWATERA 19-3-31

Pisarka i pedagog, autorka „Poganki”. Stworzyła grupę „Entuzjastek” – wykształconych kobiet dążących do samodzielności. Jako nauczycielka domowa (guwernantka) kładła nacisk na indywidualny rozwój uczennic.

Helena Radlińska (1879–1954)

LOKALIZACJA: KWATERA 49-6-25

Twórczyni pedagogiki społecznej w Polsce. Uważała, że wychowanie to nie tylko szkoła, ale wpływ całego środowiska. Organizowała oświatę dla dorosłych i bibliotekarstwo. W czasie wojny ukrywała się w klasztorze, prowadząc tajne nauczanie.

Adolf Dygasiński (1839–1902)

LOKALIZACJA: KWATERA 84-5-24/25

Pisarz i pedagog, nazywany „polskim Kiplingiem”. Był wychowawcą Jacka Malczewskiego. W swoich powieściach (m.in. „Zając”) i pracy nauczycielskiej propagował wiedzę przyrodniczą i szacunek do natury.

PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)

Znajdź jedną bajkę Stanisława Jachowicza (inną niż „Chory kotek”) i napisz, jaki morał z niej płynie. Czy uważasz, że ten przekaz jest nadal aktualny dla współczesnych dzieci?

Edukacja