Artyści plastycy doby klasycyzmu, romantyzmu i realizmu
– 43 –
CEL OGÓLNY ZAJĘĆ
przybliżenie (utrwalenie) wiadomości o artystach doby klasycyzmu, romantyzmu i realizmu pochowanych na Cmentarzu Stare Powązki.
CZAS TRWANIA
Godzina lekcyjna w szkole – przygotowanie oraz spacer po Powązkach – 2 godziny lekcyjne (1,5 h) na terenie cmentarza
Scenariusz lekcji w PDF
Artyści plastycy doby klasycyzmu, romantyzmu i realizmu
ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczniowie i uczennice szkoły podstawowej (klasy VII i VIII) oraz szkół średnich
METODY I FORMY PRACY:
Wykład informacyjny, pogadanka, spacer po cmentarzu Stare Powązki.
ŚRODKI I MATERIAŁY DYDAKTYCZNE:
Podręcznik, ilustracje przedstawiające omawiane postaci i ich dzieła.
SŁOWA KLUCZOWE:
Klasycyzm, romantyzm, realizm, rzeźba nagrobna, malarstwo, Akademia Sztuk Pięknych, mecenat artystyczny.
CELE I METODYKA ZAJĘĆ
Cel ogólny: Przybliżenie i utrwalenie wiadomości o artystach doby klasycyzmu, romantyzmu i realizmu pochowanych na Cmentarzu Stare Powązki.
Cele szczegółowe:
- Zwrócenie uwagi na artystów (malarzy, rzeźbiarzy, architektów), których groby często są skromne i zapomniane, w przeciwieństwie do ich dzieł zdobiących cmentarz.
- Poznanie historii warszawskiego środowiska artystycznego w XIX wieku (Oddział Sztuk Pięknych UW, Szkoła Sztuk Pięknych, Klasa Rysunkowa).
- Zrozumienie roli rzeźby nagrobnej jako ważnej dziedziny twórczości w czasach zaborów (brak zamówień na pomniki publiczne).
PRZEBIEG ZAJĘĆ
CZĘŚĆ I: WSTĘP HISTORYCZNY
Wprowadzenie do historii cmentarza i sztuki przełomu XVIII i XIX wieku. Omówienie roli króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i architekta Dominika Merliniego (twórcy katakumb). Przedstawienie sytuacji artystów w zaborze rosyjskim – od rozkwitu w czasach Królestwa Kongresowego i Uniwersytetu Warszawskiego, przez represje po powstaniach, aż po rozwój realizmu i działalności Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych.
CZĘŚĆ II: SPACER PO CMENTARZU
Spacer alejami cmentarza, odwiedziny grobów wybitnych twórców, którzy kształtowali oblicze artystyczne Warszawy w XIX wieku.
POSTACI ZWIĄZANE Z TEMATEM (BIOGRAMY)
Dominik Merlini (1730–1797)
LOKALIZACJA: KATAKUMBY 184-4
Architekt królewski, Włoch z pochodzenia. Twórca warszawskich Łazienek (Pałac na Wyspie, Biały Domek). Zaprojektował również cmentarne katakumby i kaplicę na Powązkach, gdzie sam spoczął. Przedstawiciel klasycyzmu stanisławowskiego.
Konstanty Hegel (1799–1876)
LOKALIZACJA: KWATERA 177-1-24
Rzeźbiarz i pedagog. Autor słynnej warszawskiej Syrenki na Rynku Starego Miasta oraz rzeźb na Teatrze Wielkim. Wykształcił wielu znakomitych rzeźbiarzy. Jego grób zdobi kopia autoportretu wykonana przez jego ucznia, Bolesława Syrewicza.
Jakub Tatarkiewicz (1798–1854)
LOKALIZACJA: KWATERA 25-4-29/30
Wybitny rzeźbiarz, uczeń słynnego Bertela Thorvaldsena w Rzymie. Tworzył rzeźby sakralne, nagrobne i portretowe (m.in. popiersia Stanisława Kostki Potockiego). Dziadek filozofa Władysława Tatarkiewicza.
Andrzej Pruszyński (1836–1895)
LOKALIZACJA: KWATERA 21-1-2/4
Rzeźbiarz, autor figury Chrystusa dźwigającego krzyż przed kościołem św. Krzyża na Krakowskim Przedmieściu („Sursum Corda”). Stworzył wiele nagrobków na Powązkach, które w czasach zaborów pełniły funkcję narodowej galerii rzeźby.
Antoni Brodowski (1784–1832)
LOKALIZACJA: KWATERA 13-5-23
Najwybitniejszy malarz polskiego klasycyzmu. Profesor Uniwersytetu Warszawskiego. Autor monumentalnych scen biblijnych i mitologicznych („Gniew Saula na Dawida”) oraz znakomitych portretów. Zmarł wkrótce po upadku Powstania Listopadowego.
Anna Bilińska-Bohdanowiczowa (1854–1893)
LOKALIZACJA: KWATERA 10-1-17
Pierwsza polska artystka, która zdobyła międzynarodowe uznanie. Studiowała w paryskiej Académie Julian. Jej „Autoportret” (z pędzlami i w fartuchu) jest ikoną polskiego realizmu. Zmarła przedwcześnie na serce.
Jan Feliks Piwarski (1794–1859)
LOKALIZACJA: KWATERA 19-2-26
Malarz, grafik, kustosz Gabinetu Rycin. Uważany za prekursora polskiego malarstwa pejzażowego i rodzajowego („warszawska cyganeria malarska”). Dokumentował życie codzienne i widoki Warszawy.
Henryk Siemiradzki (1843–1902)
LOKALIZACJA: KWATERA 67-6-1/2 (SYMBOLICZNY)
Światowej sławy malarz akademicki, twórca „Pochodni Nerona”. Choć większość życia spędził w Rzymie, czuł się Polakiem. Jego ciało spoczywa w Krypcie Zasłużonych na Skałce w Krakowie, ale na Powązkach ma rodzinny grobowiec.
Stanisław Lentz (1861–1920)
LOKALIZACJA: KWATERA 30 WPROST-3-25
Wybitny portrecista i malarz scen rodzajowych (np. „Strajk”). Dyrektor warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych. Jego twórczość cechował realizm i inspiracja malarstwem holenderskim (Frans Hals).
PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)
Znajdź w Warszawie (poza cmentarzem) jedną rzeźbę lub detal architektoniczny autorstwa omawianych artystów (np. Syrenkę Hegla, Chrystusa Pruszyńskiego, budynek Merliniego). Zrób zdjęcie lub wykonaj szkic tego obiektu.