– 41 –

CEL OGÓLNY ZAJĘĆ

przybliżenie (utrwalenie) wiadomości o poległych w Powstaniu Warszawskim członkach polskich rodzin pochowanych na Cmentarzu Stare Powązki.

CZAS TRWANIA
Godzina lekcyjna w szkole – przygotowanie oraz spacer po Powązkach – 2 godziny lekcyjne (1,5 h) na terenie cmentarza

Scenariusz lekcji w PDF

pobierz

„Idziemy walczyć, mamo!” – Powstańcze Rodziny

ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczniowie i uczennice szkoły podstawowej (klasy VII i VIII) oraz liceum

METODY I FORMY PRACY:
Wykład informacyjny, pogadanka, spacer po cmentarzu Stare Powązki.

ŚRODKI I MATERIAŁY DYDAKTYCZNE:
Podręcznik, ilustracje przedstawiające omawiane postaci.

SŁOWA KLUCZOWE:
Powstanie Warszawskie, rodzina, poświęcenie, młodzież, cywile, Stare Powązki.

CELE I METODYKA ZAJĘĆ

Cel ogólny: Przybliżenie i utrwalenie wiadomości o poległych w Powstaniu Warszawskim członkach polskich rodzin pochowanych na Cmentarzu Stare Powązki.

Cele szczegółowe:

Ukazanie dramatu rodzin warszawskich w czasie II wojny światowej i Powstania.
Przedstawienie udziału całych rodzin (rodziców i dzieci) w walce o niepodległość.
Uświadomienie roli najmłodszych uczestników Powstania (dzieci i nastolatków).

PRZEBIEG ZAJĘĆ

CZĘŚĆ I: WSTĘP

Wprowadzenie do tematu wojennych losów polskich rodzin: strachu o bliskich, ale też bezgranicznej miłości i patriotyzmu. Omówienie godziny „W” jako momentu dramatycznych wyborów i pożegnań. Zwrócenie uwagi na udział w walce nie tylko żołnierzy, ale też kobiet (sanitariuszki, łączniczki) i dzieci (zawiszacy, listonosze). Wspomnienie o ogromnych stratach wśród ludności cywilnej.

CZĘŚĆ II: SPACER PO CMENTARZU

Odwiedziny grobów rodzinnych, w których spoczywają bliscy połączeni wspólnym losem powstańczym – małżeństwa, rodzeństwa, rodzice z dziećmi.

POSTACI ZWIĄZANE Z TEMATEM (BIOGRAMY)

Rodzina Słomczyńskich

LOKALIZACJA: KWATERA 157-1-9/10

Marek Słomczyński „Bimbo” – 10-latek, najmłodszy pomocnik sanitarny, zmarł z ran na Starym Mieście. Helena Słomczyńska – lekarka, kierowała punktem opatrunkowym. Adam Słomczyński – historyk, archiwista, ratował dokumenty miejskie. Cała rodzina brała udział w Powstaniu.

Rodzina Graba-Łęckich

LOKALIZACJA: KWATERA 188-3-6/8

Kazimierz „Kazik” (15 lat) – strzelec, rozstrzelany w Pęcicach na początku Powstania. Hanna (13 lat) – zginęła we wrześniu na Saskiej Kępie. Dzieci wiceprezydenta Warszawy Wacława Graba-Łęckiego, wychowane w duchu patriotyzmu, oddały życie za miasto.

Rodzina Lange

LOKALIZACJA: KWATERA 233-4-7/8

Przykład rodziny, która w całości poszła do Powstania i szczęśliwie przeżyła. Spoczywają tu: Janina „Janka” (łączniczka), Jadwiga „Jaskólska”, Aniela „Margerita”, Adam i Marceli. Wszyscy pełnili funkcje w strukturach AK.

Ewa Faryaszewska (1920–1944)

LOKALIZACJA: KWATERA 331-6-10

Harcerka, studentka malarstwa na ASP. Jako łączniczka batalionu „Wigry” z poświęceniem ratowała zabytki Starego Miasta. Autorka unikalnych kolorowych fotografii dokumentujących zniszczenia Warszawy w czasie walk. Zmarła z ran.

Rodzina Fillebornów

LOKALIZACJA: KWATERA 26-4-11/13

Jadwiga Dajkowska „Pogodna” – łączniczka, podchorąży. Daniel Filleborn – żołnierz batalionu „Kiliński”, ranny w Ogrodzie Saskim. Ryszard Filleborn – ofiara cywilna, zginął w drugim dniu Powstania. Rodzeństwo połączone wspólną mogiłą.

Bracia Jan i Leszek Oczechowscy

LOKALIZACJA: KWATERA 64-4-23

Leszek „Dziryt” (26 lat) i Jan „Topór” (21 lat). Żołnierze Zgrupowania „Radosław”. Jan zginął na Woli, poświęcając się dla kolegów (Krzyż Virtuti Militari). Leszek przeszedł szlak bojowy z Woli na Czerniaków, gdzie poległ we wrześniu.

PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)

Przeczytaj fragmenty książki „Kamienie na szaniec” lub wspomnienia powstańców dotyczące pożegnań z domem. Napisz krótką refleksję o tym, co mogli czuć rodzice, żegnając swoje dzieci idące do walki.

Edukacja