Od kopalni soli po nowe technologie – rozwój polskiego przemysłu
– 37 –
CEL OGÓLNY ZAJĘĆ
przybliżenie (utrwalenie) wiadomości o osobach, które rozwijały polski przemysł i są pochowane na Cmentarzu Stare Powązki.
CZAS TRWANIA
Godzina lekcyjna w szkole – przygotowanie oraz spacer po Powązkach – 2 godziny lekcyjne (1,5 h) na terenie cmentarza
Scenariusz lekcji w PDF
Od kopalni soli po nowe technologie – rozwój polskiego przemysłu
ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczniowie i uczennice szkoły podstawowej (klasy VII i VIII) oraz liceum
METODY I FORMY PRACY:
Wykład informacyjny, pogadanka, spacer po cmentarzu Stare Powązki.
ŚRODKI I MATERIAŁY DYDAKTYCZNE:
Podręcznik, ilustracje przedstawiające omawiane postaci i obiekty przemysłowe.
SŁOWA KLUCZOWE:
Przemysł, rewolucja przemysłowa, innowacje, mosty, kolej, fabryka, spawalnictwo.
CELE I METODYKA ZAJĘĆ
Cel ogólny: Przybliżenie i utrwalenie wiadomości o osobach, które rozwijały polski przemysł i są pochowane na Cmentarzu Stare Powązki.
Cele szczegółowe:
- Poznanie historii uprzemysłowienia ziem polskich (od Staropolskiego Okręgu Przemysłowego po czasy współczesne).
- Zrozumienie trudności rozwoju gospodarczego w czasach zaborów i po odzyskaniu niepodległości.
- Poznanie sylwetek wybitnych polskich inżynierów i przemysłowców, których osiągnięcia miały znaczenie światowe (np. Olszewski, Kierbedź).
PRZEBIEG ZAJĘĆ
CZĘŚĆ I: WSTĘP HISTORYCZNY
Omówienie historii polskiego przemysłu: od kopalni soli w Wieliczce i manufaktur magnackich, przez dynamiczny rozwój w Królestwie Polskim (Bank Polski, okręg łódzki, Zagłębie Dąbrowskie), budowę kolei i infrastruktury w XIX wieku (Most Kierbedzia), aż po wielkie inwestycje II RP (COP, Gdynia) i powojenną odbudowę. Podkreślenie roli polskich inżynierów, którzy mimo zaborów tworzyli innowacje na skalę światową.
CZĘŚĆ II: SPACER PO CMENTARZU
Odwiedziny grobów pionierów techniki, wynalazców i twórców wielkich fabryk, którzy budowali potęgę gospodarczą kraju.
POSTACI ZWIĄZANE Z TEMATEM (BIOGRAMY)
Stanisław Olszewski (1852–1898)
LOKALIZACJA: KWATERA 50-1-15/16
Inżynier, nazywany ojcem nowoczesnego spawalnictwa. Wspólnie z N. Benardosem wynalazł metodę spawania elektrycznego („Elektrogefest”). Opatentował ją w całej Europie i USA. Był także filantropem wspierającym kształcenie młodzieży.
Kazimierz Szpotański (1887–1966)
LOKALIZACJA: KWATERA 53-6-8/9
Pionier przemysłu aparatów elektrycznych. Założyciel Fabryki Aparatów Elektrycznych (FAE), która stała się największym producentem w Polsce (zatrudniała 1600 osób). Po wojnie fabrykę upaństwowiono (późniejszy ZWAR), a Szpotańskiego odsunięto od zakładu.
Stanisław Kierbedź (1810–1899)
LOKALIZACJA: KWATERA M-5/6-18/19/20
Genialny inżynier komunikacji. Zasłynął budową mostu kratowego na Wiśle w Warszawie (Most Kierbedzia). Pionier stosowania kesonów. Nadzorował budowę Kolei Wschodniochińskiej i tunelu w Mandżurii. Przyczynił się do założenia miasta Dalnij.
Stanisław Ignacy Norblin (1859–1920)
LOKALIZACJA: KWATERA F/G-5-1/2
Przemysłowiec, dyrektor fabryki platerów „Norblin, Bracia Buch i T. Werner”. Zmodernizował produkcję i wprowadził nowoczesny marketing (sieć sklepów w Rosji, reklama). Zaczynał karierę od stanowiska robotnika w fabryce stryja.
Konstanty Rudzki (1820–1899)
LOKALIZACJA: PODZIEMIA KOŚCIOŁA ŚW. KAROLA BOROMEUSZA
Pionier przemysłu mostowego. Jego firma „K. Rudzki i S-ka” budowała mosty w całym Imperium Rosyjskim (m.in. na Amurze, w Mandżurii i Chinach). W 1902 roku firma realizowała 17% wszystkich prac mostowych w Rosji.
Stanisław Lilpop (1817–1866)
LOKALIZACJA: KWATERA B-1-2/4
Przemysłowiec i konstruktor. Współtwórca potęgi zakładów „Lilpop, Rau i Loewenstein”. Projektował nowoczesne maszyny rolnicze (pługi, młockarnie), które zdobywały nagrody na świecie. Mecenas sztuki.
Stanisław Grodzki (1866–1927)
LOKALIZACJA: KWATERA 42-2-15
Pionier motoryzacji w Polsce. Sprowadził do Warszawy pierwsze samochody (Benz, Peugeot) i motocykle. Uczestnik pierwszego rajdu samochodowego Paryż-Dieppe (1897). Prezes Automobilklubu Polskiego.
Tadeusz Sułowski (1874–1952)
LOKALIZACJA: KWATERA PPRK-1-140/141
Twórca koncernu energetycznego „Siła i Światło”, który zelektryfikował znaczną część Polski i stworzył kolej EKD (WKD). W czasie wojny i po niej działał w konspiracji (AK), pomagając w przerzutach na Zachód.
Jan Łopieński (1838–1907)
LOKALIZACJA: KWATERA 32-2-17
Wybitny brązownik, założyciel słynnej wytwórni brązów. Jego dzieła (żyrandole, rzeźby, kandelabry) zdobiły pałace i urzędy, zdobywając medale na wystawach w Paryżu. Firma Łopieńskich działa do dziś.
PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)
Wybierz jedną z omawianych firm (np. Norblin, Wedel, K. Rudzki, Lilpop) i sprawdź, czy jej zakłady lub produkty istnieją do dziś. Jeśli budynki fabryczne przetrwały, jaką pełnią obecnie funkcję?