Politycy, publicyści i działacze – czas Sejmu Czteroletniego
– 49 –
Trasa pod patronatem Budimex S.A.
CEL OGÓLNY ZAJĘĆ
Przybliżenie (utrwalenie) wiadomości o działaczach politycznych i społecznych doby Sejmu Wielkiego pochowanych na Cmentarzu Stare Powązki.
CZAS TRWANIA
Godzina lekcyjna w szkole – przygotowanie oraz spacer po Powązkach – 2 godziny lekcyjne (1,5 h) na terenie cmentarza
Scenariusz lekcji w PDF
Politycy, publicyści i działacze – czas Sejmu Czteroletniego
ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczniowie i uczennice szkoły podstawowej (klasy VII i VIII) oraz szkół średnich
METODY I FORMY PRACY:
Wykład informacyjny, pogadanka, spacer po cmentarzu Stare Powązki.
ŚRODKI I MATERIAŁY DYDAKTYCZNE:
Plan cmentarza, podręcznik, ilustracje przedstawiające omawiane postaci.
SŁOWA KLUCZOWE:
Sejm Wielki, Konstytucja 3 Maja, reformy, Oświecenie, Hugo Kołłątaj, Michał Jerzy Poniatowski.
CELE I METODYKA ZAJĘĆ
Cel ogólny: Przybliżenie i utrwalenie wiadomości o działaczach politycznych i społecznych doby Sejmu Wielkiego pochowanych na Cmentarzu Stare Powązki.
Cele szczegółowe:
- Zrozumienie sytuacji politycznej Rzeczpospolitej pod koniec XVIII wieku (upadek państwa vs ruch reformatorski).
- Poznanie sylwetek twórców Konstytucji 3 Maja i reformatorów oświaty.
- Uświadomienie roli duchowieństwa i arystokracji w kształtowaniu życia politycznego i kulturalnego epoki Oświecenia.
PRZEBIEG ZAJĘĆ
CZĘŚĆ I: WSTĘP HISTORYCZNY
Omówienie wyjątkowości końca XVIII wieku w Polsce: ścieranie się stronnictw reformatorskich z zachowawczymi, próby ratowania państwa, Sejm Czteroletni. Przedstawienie atmosfery intelektualnej epoki, roli Komisji Edukacji Narodowej i mecenatu królewskiego.
CZĘŚĆ II: SPACER PO CMENTARZU
Odwiedziny grobów (często symbolicznych lub już nieistniejących tablic w Katakumbach) wybitnych mężów stanu, publicystów i twórców epoki stanisławowskiej.
POSTACI ZWIĄZANE Z TEMATEM (BIOGRAMY)
Hugo Kołłątaj (1750–1812)
LOKALIZACJA: KATAKUMBY (BRAK TABLICY)
Jeden z najważniejszych polityków Sejmu Wielkiego, współtwórca Konstytucji 3 Maja. Reformator Akademii Krakowskiej i członek Komisji Edukacji Narodowej. Po przystąpieniu króla do Targowicy musiał uciekać z kraju. Spoczywa w Katakumbach.
Michał Jerzy Poniatowski (1736–1794)
LOKALIZACJA: KATAKUMBY 167-5
Najmłodszy brat króla Stanisława Augusta, prymas Polski. Aktywny członek Komisji Edukacji Narodowej, zasłużony dla reformy szkolnictwa. Jako polityk zwolennik oparcia o Rosję, co budziło niechęć społeczną. Zmarł w niejasnych okolicznościach (choroba lub samobójstwo) przed wybuchem Insurekcji.
Onufry Kopczyński (1735–1817)
LOKALIZACJA: TABLICA NA ŚCIANIE KOŚCIOŁA
Pijar, autor pierwszej gramatyki języka polskiego („Gramatyka dla szkół narodowych”), stworzonej na zlecenie KEN. Walczył o czystość języka i edukację narodową. Pochowany w zbiorowej mogile pod alejką cmentarną.
Michał Kazimierz Ogiński (zm. 1800)
LOKALIZACJA: KATAKUMBY (KAMIEŃ NIE ISTNIEJE)
Hetman wielki litewski, kompozytor i mecenas sztuki. Słynął z wirtuozerskiej gry na harfie (napisał hasło o niej do Encyklopedii Diderota). Zbudował kanał łączący Niemen z Dnieprem (Kanał Ogińskiego). Jego siedziba w Słonimiu była centrum kulturalnym.
Pius Kiciński (1752–1828)
LOKALIZACJA: KATAKUMBY (TABLICA NIE ISTNIEJE)
Szef gabinetu króla Stanisława Augusta, poseł na Sejm Czteroletni. Brał udział w opracowywaniu Konstytucji 3 Maja. Zaufany współpracownik monarchy, prowadził jego korespondencję.
Karol Wyrwicz (1717–1793)
LOKALIZACJA: KATAKUMBY 91-6
Jezuita, geograf i historyk. Rektor Collegium Nobilium w Warszawie. Bliski współpracownik króla, uczestnik obiadów czwartkowych. Autor podręcznika „Geografia powszechna czasów teraźniejszych”.
August Kicki (1754–1824)
LOKALIZACJA: KATAKUMBY (FILARY) 10-2
Dyplomata, sekretarz królewski. Poseł na Sejm Czteroletni, członek Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej. Współtwórca ustawy o miastach. Senator w Królestwie Polskim.
PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)
Wybierz jedną postać (np. Hugo Kołłątaja lub Onufrego Kopczyńskiego) i napisz, jaki był jej największy wkład w rozwój oświaty lub ustroju państwa w czasach stanisławowskich.