Warszawscy kompozytorzy, światowe sceny
– 45 –
CEL OGÓLNY ZAJĘĆ
przybliżenie (utrwalenie) wiadomości o polskich kompozytorach pochowanymi na Cmentarzu Stare Powązki.
CZAS TRWANIA
Godzina lekcyjna w szkole – przygotowanie oraz spacer po Powązkach – 2 godziny lekcyjne (1,5 h) na terenie cmentarza
Scenariusz lekcji w PDF
Warszawscy kompozytorzy, światowe sceny
ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczniowie i uczennice szkoły podstawowej oraz liceum
METODY I FORMY PRACY:
Wykład informacyjny, pogadanka z uczennicami i uczniami, spacer po cmentarzu Stare Powązki.
ŚRODKI I MATERIAŁY DYDAKTYCZNE:
Podręcznik, ilustracje przedstawiające omawiane postaci.
SŁOWA KLUCZOWE:
Muzyka klasyczna, opera, kompozytorzy, Warszawa, Młoda Polska, Stanisław Moniuszko, Tekla Bądarzewska.
CELE I METODYKA ZAJĘĆ
Cel ogólny: Przybliżenie i utrwalenie wiadomości o polskich kompozytorach pochowanych na Cmentarzu Stare Powązki.
Cele szczegółowe:
- Poznanie sylwetek twórców, którzy żyli i tworzyli w Warszawie (od Moniuszki po Bairda).
- Zrozumienie roli Warszawy jako ważnego ośrodka życia muzycznego na mapie Europy.
- Odkrycie zapomnianych postaci, takich jak Tekla Bądarzewska, której utwór podbił świat.
PRZEBIEG ZAJĘĆ
CZĘŚĆ I: WSTĘP
Wprowadzenie do tematu muzycznej Warszawy. Miasto przyciągało twórców, którzy tu mieszkali, kształcili się w Instytucie Muzycznym (późniejszym Konserwatorium) i wystawiali swoje dzieła w Teatrze Wielkim czy Filharmonii. Omówienie różnorodności epok: od romantyzmu (Dobrzyński, Moniuszko), przez Młodą Polskę (Karłowicz, Noskowski), aż po muzykę współczesną (Baird).
CZĘŚĆ II: SPACER PO CMENTARZU
Odwiedziny grobów wybitnych kompozytorów, dyrygentów i pedagogów, którzy kształtowali polską kulturę muzyczną.
POSTACI ZWIĄZANE Z TEMATEM (BIOGRAMY)
Stanisław Moniuszko (1819–1872)
LOKALIZACJA: KWATERA 9-3-8/10
Ojciec polskiej opery narodowej. Twórca „Halki” i „Strasznego dworu” – dzieł, które w czasach zaborów podtrzymywały ducha polskości. Autor „Śpiewników domowych” (ok. 300 pieśni). Spoczął w grobie ufundowanym przez Warszawskie Towarzystwo Muzyczne.
Tekla Bądarzewska (ok. 1829–1861)
LOKALIZACJA: KWATERA 181-1-27/28
Pianistka i kompozytorka, autorka światowego przeboju „Modlitwa dziewicy” (1856). Utwór ten zdobył niebywałą popularność na wszystkich kontynentach (ponad 550 wydań) i do dziś jest niezwykle ceniony, zwłaszcza w Japonii.
Mieczysław Karłowicz (1876–1909)
LOKALIZACJA: KWATERA 33-4-24
Jeden z najwybitniejszych kompozytorów Młodej Polski. Twórca poematów symfonicznych (m.in. „Odwieczne pieśni”, „Rapsodia litewska”) i pieśni. Pionier polskiego taternictwa. Zginął tragicznie w lawinie pod Małym Kościelcem.
Zygmunt Noskowski (1846–1909)
LOKALIZACJA: KWATERA 16-6-21
Kompozytor, dyrygent i wybitny pedagog. Wykształcił pokolenie Młodej Polski (m.in. Szymanowskiego i Karłowicza). Autor poematu symfonicznego „Step”. Zaangażowany w budowę pomnika Chopina w Żelazowej Woli.
Ignacy Feliks Dobrzyński (1807–1867)
LOKALIZACJA: KWATERA 11-6-32
Pianista i kompozytor, kolega szkolny Fryderyka Chopina (obaj uczyli się u Józefa Elsnera). Dyrygent Opery Warszawskiej. Jego Symfonia c-moll zdobyła nagrodę w Wiedniu. Organizował życie koncertowe w Warszawie.
Piotr Rytel (1884–1970)
LOKALIZACJA: ALEJA ZASŁUŻONYCH 1-119
Kompozytor, krytyk muzyczny i pedagog. Twórca oper („Ijola”, „Krzyżowcy”) i poematów symfonicznych. Znany z konserwatywnych poglądów, jako krytyk często polemizował z nowymi prądami w muzyce.
Tadeusz Baird (1928–1981)
LOKALIZACJA: KWATERA 1-2-27
Wybitny kompozytor współczesny, współtwórca festiwalu „Warszawska Jesień”. Tworzył muzykę pełną liryzmu i ekspresji (m.in. „Jutro”, „Erotyki” do słów Małgorzaty Hillar). Wielokrotnie nagradzany na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO.
Eugeniusz Morawski-Dąbrowa (1876–1948)
LOKALIZACJA: KWATERA 333-3-9
Kompozytor i malarz, przyjaciel M.K. Čiurlionisa. W młodości działacz PPS (planował zamach na policję). Dyrektor Konserwatorium Warszawskiego w latach 30. Twórca oper i baletów („Świtezianka”).
PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)
Wyszukaj w internecie nagranie utworu Tekli Bądarzewskiej „Modlitwa dziewicy” (lub „La prière d’une vierge”). Posłuchaj go i zastanów się, co sprawiło, że ta prosta melodia stała się jednym z największych przebojów muzycznych XIX wieku.