Muzyczna Warszawa
– 31 –
CEL OGÓLNY ZAJĘĆ
Przybliżenie (utrwalenie) wiadomości o klasycznej muzyce polskiej XIX, XX i początku XXI wieku (a szczególnie w Warszawie) w powiązaniu z osobami pochowanymi na Cmentarzu Stare Powązki.
CZAS TRWANIA
Godzina lekcyjna w szkole – przygotowanie oraz spacer po Powązkach – 2 godziny lekcyjne (1,5 h) na terenie cmentarza
Scenariusz lekcji w PDF
Muzyczna Warszawa
ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczniowie szkoły podstawowej (klasy VII-VIII) oraz liceum
METODY I FORMY PRACY:
Wykład informacyjny o muzyce klasycznej, pogadanka, spacer po cmentarzu Stare Powązki, ćwiczenia praktyczne (np. rozpoznawanie symboli na nagrobkach).
SŁOWA KLUCZOWE:
Muzyka klasyczna, opera, kompozytorzy, Stanisław Moniuszko, Jan Kiepura, Witold Lutosławski, popularyzatorzy muzyki.
CELE I METODYKA ZAJĘĆ
Cel ogólny: Przybliżenie wiadomości o klasycznej muzyce polskiej XIX, XX i początku XXI wieku (ze szczególnym uwzględnieniem Warszawy) w powiązaniu z postaciami pochowanymi na Cmentarzu Stare Powązki.
Cele szczegółowe:
- Znajomość znaczenia muzyki klasycznej dla kultury polskiej.
- Umiejętność wymienienia polskich kompozytorów, wykonawców i popularyzatorów muzyki.
- Wskazanie miejsc pochówku wybitnych muzyków (m.in. Moniuszko, Kiepura, Lutosławski, Wieniawski).
PRZEBIEG ZAJĘĆ
CZĘŚĆ I: WPROWADZENIE HISTORYCZNE
Krótka historia muzyki w Warszawie od XIX wieku. Omówienie roli Teatru Wielkiego (otwartego w 1833 r.) jako centrum życia muzycznego. Przedstawienie postaci Stanisława Moniuszki („ojca opery narodowej”) i jego „Halki”. Wspomnienie o roli Konserwatorium Warszawskiego i Filharmonii Narodowej. Zwrócenie uwagi na popularyzatorów muzyki, takich jak Jerzy Waldorff (założyciel SKOnSP).
CZĘŚĆ II: SPACER PO CMENTARZU
Odwiedziny grobów wielkich twórców i wykonawców muzyki klasycznej. Zwracanie uwagi na symbole muzyczne na nagrobkach (liry, instrumenty, nuty).
POSTACI ZWIĄZANE Z TEMATEM (BIOGRAMY)
Stanisław Moniuszko (1819–1872)
LOKALIZACJA: KWATERA 9-3-22
Kompozytor, dyrygent, pedagog. Nazywany „ojcem polskiej opery narodowej”. Jego najsłynniejsze dzieła to opery „Halka” i „Straszny dwór”. Tworzył muzykę nasyconą polskim folklorem i motywami patriotycznymi, co miało ogromne znaczenie w czasach zaborów.
Jan Kiepura (1902–1966)
LOKALIZACJA: ALEJA ZASŁUŻONYCH 1-80/81
Tenor o światowej sławie („Chłopak z Sosnowca”). Śpiewał na najważniejszych scenach operowych świata (La Scala, Metropolitan Opera, Opera Wiedeńska). Gwiazda przedwojennego kina muzycznego. Jego pogrzeb w Warszawie zgromadził tłumy wielbicieli.
Witold Lutosławski (1913–1994)
LOKALIZACJA: KWATERA 2-2-8
Jeden z najwybitniejszych kompozytorów XX wieku. Jego nowatorska muzyka (m.in. technika aleatoryzmu kontrolowanego) zyskała uznanie na całym świecie. Laureat wielu prestiżowych nagród muzycznych.
Henryk Wieniawski (1835–1880)
LOKALIZACJA: KWATERA 11-4-9
Genialny skrzypek i kompozytor, wirtuoz porównywany do Paganiniego. Jego koncerty skrzypcowe i polonezy są do dziś żelaznym repertuarem skrzypków na całym świecie. Patron Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego w Poznaniu.
Jerzy Waldorff (1910–1999)
LOKALIZACJA: KWATERA 57-4-22
Krytyk muzyczny, pisarz, publicysta. Wielki popularyzator muzyki klasycznej i kultury. Założyciel Społecznego Komitetu Opieki nad Starymi Powązkami, dzięki któremu uratowano wiele zabytkowych nagrobków, w tym groby muzyków.
Wanda Wiłkomirska (1929–2018)
LOKALIZACJA: KWATERA 226-1-16
Wybitna skrzypaczka i pedagog. Pochodziła ze słynnej muzycznej rodziny Wiłkomirskich. Koncertowała w 50 krajach świata, grając z najlepszymi orkiestrami (m.in. New York Philharmonic). Promotorka muzyki Karola Szymanowskiego.
Stefan Ślązak (1889–1957)
LOKALIZACJA: KWATERA 100-6-23
Śpiewak (baryton) i pedagog. Solista Opery Warszawskiej i Poznańskiej. W czasie II wojny światowej brał udział w tajnym nauczaniu i konspiracyjnych koncertach. Współorganizator życia muzycznego w powojennej Warszawie.
PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)
Posłuchaj fragmentu „Strasznego dworu” Stanisława Moniuszki (np. arii z kurantem) oraz utworu Witolda Lutosławskiego. Zastanów się, jak zmienił się język muzyczny na przestrzeni stu lat.