Rezerwacja

Edukacja
Rezerwacja

Edukacja

Kto ratuje jedno życie – ratuje cały świat

– 17 –

CEL OGÓLNY ZAJĘĆ
Przybliżenie oraz utrwalenie wiadomości o II wojnie światowej w Polsce, szczególnie o okupacji w Warszawie, pomocy ludziom zagrożonym oraz o sytuacji Żydów w okupowanej Polsce w powiązaniu z osobami pochowanymi na cmentarzu Stare Powązki.

CZAS TRWANIA
Godzina lekcyjna w szkole – przygotowanie oraz spacer po Powązkach – 2 godziny lekcyjne na terenie cmentarza

Scenariusz lekcji w PDF

pobierz

Kto ratuje jedno życie – ratuje cały świat

Autor: Małgorzata Langier

ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczennice i uczniowie klas VII i VIII szkoły podstawowej oraz liceum ogólnokształcącego

CZAS TRWANIA:
1 godz. w szkole + 2 godz. na cmentarzu

ŚRODKI I MATERIAŁY DYDAKTYCZNE:
Podręcznik, karty z ilustracjami postaci, filmy, platformy internetowe (np. sprawiedliwi.org.pl, sztetl.org.pl).

SŁOWA KLUCZOWE:
Okupacja, konspiracja, reglamentacja, getto, Holocaust, „aryjska strona”, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

CELE I METODYKA ZAJĘĆ

Cel ogólny: Przybliżenie wiadomości o II wojnie światowej w Polsce, sytuacji Żydów w okupowanej Warszawie oraz o heroizmie osób niosących im pomoc, pochowanych na Starych Powązkach.

Cele szczegółowe:

  • Znajomość realiów życia w getcie i po „aryjskiej stronie”.
  • Wyjaśnienie pojęć: Holocaust, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, szmalcownik.
  • Umiejętność wskazania grobów osób, które z narażeniem życia ratowały Żydów.
  • Kształtowanie postawy tolerancji i szacunku dla drugiego człowieka.

PRZEBIEG ZAJĘĆ

CZĘŚĆ I: PRACA W SZKOLE

  1. Prelekcja o okupacji, utworzeniu getta warszawskiego i zagładzie Żydów.
  2. Omówienie form pomocy (indywidualna, zorganizowana – „Żegota”, zakony).
  3. Przygotowanie do wyjścia: podział na grupy, przydzielenie biogramów do opracowania.

CZĘŚĆ II: SPACER PO CMENTARZU

  1. Spotkanie przy bramie św. Honoraty. Przypomnienie o karze śmierci grożącej w Polsce za pomoc Żydom.
  2. Spacer śladami Sprawiedliwych i ofiar wojny.
  3. Prezentacja biogramów przez uczniów przy odnalezionych grobach.
  4. Refleksja nad motywacją osób ratujących: odwaga, człowieczeństwo, wiara.

POSTACI ZWIĄZANE Z TEMATEM (BIOGRAMY)

Irena Sendlerowa (1910–2008)

LOKALIZACJA: KWATERA 54-4-22

Działaczka „Żegoty”, kierowniczka referatu dziecięcego. Wyprowadziła z getta około 2500 żydowskich dzieci, umieszczając je w polskich rodzinach i zakonach. Ich prawdziwe dane ukryła w słoikach zakopanych w ogrodzie.

Jan i Antonina Żabińscy

LOKALIZACJA: KWATERA 212-3-4

Dyrektor warszawskiego ZOO i jego żona. W swojej willi na terenie ogrodu zoologicznego („Willa pod Zwariowaną Gwiazdą”) oraz w pustych klatkach dla zwierząt ukrywali uciekinierów z getta.

Matka Matylda Getter (1870–1968)

LOKALIZACJA: KWATERA F/G-2-26

Przełożona prowincji warszawskiej Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi. Zadeklarowała przyjęcie każdego dziecka z getta. Siostry uratowały kilkaset żydowskich dzieci, ukrywając je w sierocińcach (m.in. w Chotomowie i Płudach).

Ks. Marceli Godlewski (1865–1945)

LOKALIZACJA: KWATERA 107-6-23/30

Proboszcz parafii Wszystkich Świętych, która znalazła się w granicach getta. Mimo wcześniejszych poglądów narodowych, z poświęceniem ratował Żydów, wystawiając fałszywe metryki chrztu i prowadząc kuchnię dla głodujących.

Witold Lutosławski (1913–1994)

LOKALIZACJA: KWATERA 2-2-8

Wybitny kompozytor. W czasie okupacji grał w warszawskich kawiarniach (m.in. „Sztuka i Moda”) w duecie z Andrzejem Panufnikiem. Uczestniczył w zbiórkach funduszy na pomoc ukrywającym się artystom żydowskim.

Andrzej Bogucki i Janina Godlewska

LOKALIZACJA: KWATERA 14-4-20/21

Znane małżeństwo artystów (aktor i piosenkarka). Pomagali ukrywającym się Żydom, w tym pianiście Władysławowi Szpilmanowi, którego losy opowiada film „Pianista”.

Jadwiga Piotrowska (1903–1994)

LOKALIZACJA: KWATERA 150-6-18

Współpracowniczka Ireny Sendlerowej. W swoim domu przy ul. Lekarskiej prowadziła pogotowie opiekuńcze dla dzieci wyprowadzonych z getta, gdzie uczono je pacierza i nowych życiorysów przed wysłaniem do placówek.

Julian Kulski (1892–1976)

LOKALIZACJA: KWATERA 164-5-1

Komisaryczny burmistrz Warszawy w czasie okupacji (działał za zgodą Podziemia). Wykorzystywał stanowisko do ochrony ludności, m.in. legalizując fałszywe dokumenty i chroniąc pracowników miejskich pochodzenia żydowskiego.

Helena Wiewiórska (1888–1967)

LOKALIZACJA: KWATERA 166-3-23/24

Pierwsza polska adwokatka. W czasie okupacji ukrywała w swoim mieszkaniu osoby zagrożone aresztowaniem. Sama była więziona na Pawiaku.

Ludwik Hieronim Morstin (1886–1966)

LOKALIZACJA: KWATERA 31 WPROST 2-6

Poeta i dramaturg. W swoim majątku w Pławowicach ukrywał wielu ludzi kultury i uciekinierów, w tym osoby pochodzenia żydowskiego (m.in. Arnolda Szyfmana).

PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)

Wyszukaj informacje o znanych osobach kultury i nauki (np. Janusz Korczak, Władysław Szpilman), które znalazły się w warszawskim getcie. Dowiedz się, czym była Rada Pomocy Żydom „Żegota” i kto w niej działał.