Powązki jako galeria rzeźby polskiej – na wybranych przykładach

– 16 –

CEL OGÓLNY ZAJĘĆ
Przybliżenie oraz utrwalenie wiadomości o rzeźbie polskiej XIX-XX wieku na przykładach znajdujących się na cmentarzu Stare Powązki.

CZAS TRWANIA
Godzina lekcyjna w szkole – przygotowanie oraz zajęcia w terenie – 2 godziny lekcyjne (na terenie cmentarza Stare Powązki).

Scenariusz lekcji w PDF


Powązki jako galeria rzeźby polskiej – na wybranych przykładach

Autor: Maria Bryzgalska

ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczennice i uczniowie klas I-IV liceum ogólnokształcącego

CZAS TRWANIA:
1 godz. w szkole + 2 godz. na cmentarzu

ŚRODKI I MATERIAŁY DYDAKTYCZNE:
Podręcznik, albumy z ilustracjami stylów, strony internetowe (krolikarnia.pl, mnw.art.pl, rzezba-oronsko.pl), plan cmentarza.

SŁOWA KLUCZOWE:
Klasycyzm, romantyzm, secesja, art déco, abstrakcja, rzeźba sepulkralna.

CELE I METODYKA ZAJĘĆ

Cel ogólny: Przybliżenie oraz utrwalenie wiadomości o rzeźbie polskiej XIX–XX wieku na przykładach znajdujących się na cmentarzu Stare Powązki.

Cele szczegółowe:

  • Znajomość pojęć: klasycyzm, romantyzm, secesja, art déco, abstrakcja.
  • Umiejętność wymienienia nazwisk rzeźbiarzy, których dzieła znajdują się na Powązkach.
  • Umiejętność wskazania różnic między stylami w sztuce.
  • Rozpoznawanie stylów rzeźbiarskich na przykładach nagrobków.

PRZEBIEG ZAJĘĆ

CZĘŚĆ I: PRACA W SZKOLE

  1. Prelekcja wprowadzająca w temat rzeźby i stylów w sztuce (pogadanka sprawdzająca wiedzę).
  2. Przygotowanie do wyjścia: zapoznanie z planem cmentarza.
  3. Praca w grupach: przygotowanie materiałów o wybranych rzeźbiarzach i stylach na podstawie źródeł internetowych.

CZĘŚĆ II: SPACER PO CMENTARZU

  1. Spotkanie przy bramie św. Honoraty. Przypomnienie cech stylów: klasycyzm, romantyzm, secesja, art déco.
  2. Spacer śladami rzeźby polskiej – młodzież samodzielnie lub z pomocą nauczyciela odnajduje omówione przykłady.
  3. Prezentacja przygotowanych materiałów przez grupy przy konkretnych nagrobkach.
  4. Poszukiwanie innych przykładów stylów (np. secesji czy klasycyzmu) i uzasadnianie wyboru.

RZEŹBIARZE I ICH DZIEŁA NA POWĄZKACH

Paweł Maliński (1790–1853)

LOKALIZACJA DZIEŁA: KWATERA 8-1

Przedstawiciel klasycyzmu. Na Powązkach znajduje się jego rzeźba „Żałobnicy” na grobie Józefy Herman. Postać wzorowana jest na „Polonii” z pomnika Małachowskiego w katedrze św. Jana.

Jakub Tatarkiewicz (1798–1854)

LOKALIZACJA DZIEŁA: KWATERA 8-3

Uczeń słynnego Thorvaldsena. Jego dłuta jest piękny pomnik Cecylii z Wołowskich Krysińskiej, wzorowany na antycznej „Śpiącej Ariadnie”. Tworzył w stylu klasycystycznym, dążąc do idealnego piękna.

Władysław Oleszczyński (1807–1866)

LOKALIZACJA DZIEŁA: ALEJA KATAKUMBOWA

Wybitny przedstawiciel romantyzmu, tworzył głównie w Paryżu. Autor nagrobka Napoleona Leona Łubieńskiego – pierwszego na Powązkach pomnika, gdzie zmarły nie jest przedstawiony we śnie. Płaskorzeźby symbolizują Oświatę i Dobroczynność.

Wacław Szymanowski (1859–1930)

LOKALIZACJA DZIEŁA: KWATERA 40-5-1-5

Mistrz secesji, twórca słynnego pomnika Chopina w Łazienkach. Na Powązkach stworzył niezwykły nagrobek dla swojego ojca (również Wacława), charakteryzujący się płynną linią i nowatorską formą.

Maria Lednicka-Szczytt (1893–1947)

LOKALIZACJA DZIEŁA: KWATERA 191-1-1

Rzeźbiarka nurtu art déco, uczennica Bourdelle’a. Na grobie rodziny Lednickich znajduje się jej dzieło – skubizowany, granitowy posąg Madonny, umieszczony w arkadzie z uskoków.

Piotr Potworowski (1898–1962)

LOKALIZACJA: ALEJA ZASŁUŻONYCH

Wybitny malarz abstrakcjonista. Jego nagrobek to rzadki na Powązkach przykład rzeźby abstrakcyjnej (autorstwa Tadeusza Łodziany) – ogromna pionowa płyta o nowoczesnej formie.

PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)

Zorganizujcie w szkole wystawę fotografii rzeźb, które najbardziej podobały się Wam podczas spaceru, zestawiając je z fragmentami wierszy z danej epoki. Alternatywnie: poszukajcie w swojej okolicy lub w internecie innych dzieł omawianych rzeźbiarzy.