Powązki jako galeria rzeźby polskiej – na wybranych przykładach
– 16 –
CEL OGÓLNY ZAJĘĆ
Przybliżenie oraz utrwalenie wiadomości o rzeźbie polskiej XIX-XX wieku na przykładach znajdujących się na cmentarzu Stare Powązki.
CZAS TRWANIA
Godzina lekcyjna w szkole – przygotowanie oraz zajęcia w terenie – 2 godziny lekcyjne (na terenie cmentarza Stare Powązki).
Scenariusz lekcji w PDF
Powązki jako galeria rzeźby polskiej – na wybranych przykładach
ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczennice i uczniowie klas I-IV liceum ogólnokształcącego
CZAS TRWANIA:
1 godz. w szkole + 2 godz. na cmentarzu
ŚRODKI I MATERIAŁY DYDAKTYCZNE:
Podręcznik, albumy z ilustracjami stylów, strony internetowe (krolikarnia.pl, mnw.art.pl, rzezba-oronsko.pl), plan cmentarza.
SŁOWA KLUCZOWE:
Klasycyzm, romantyzm, secesja, art déco, abstrakcja, rzeźba sepulkralna.
CELE I METODYKA ZAJĘĆ
Cel ogólny: Przybliżenie oraz utrwalenie wiadomości o rzeźbie polskiej XIX–XX wieku na przykładach znajdujących się na cmentarzu Stare Powązki.
Cele szczegółowe:
- Znajomość pojęć: klasycyzm, romantyzm, secesja, art déco, abstrakcja.
- Umiejętność wymienienia nazwisk rzeźbiarzy, których dzieła znajdują się na Powązkach.
- Umiejętność wskazania różnic między stylami w sztuce.
- Rozpoznawanie stylów rzeźbiarskich na przykładach nagrobków.
PRZEBIEG ZAJĘĆ
CZĘŚĆ I: PRACA W SZKOLE
- Prelekcja wprowadzająca w temat rzeźby i stylów w sztuce (pogadanka sprawdzająca wiedzę).
- Przygotowanie do wyjścia: zapoznanie z planem cmentarza.
- Praca w grupach: przygotowanie materiałów o wybranych rzeźbiarzach i stylach na podstawie źródeł internetowych.
CZĘŚĆ II: SPACER PO CMENTARZU
- Spotkanie przy bramie św. Honoraty. Przypomnienie cech stylów: klasycyzm, romantyzm, secesja, art déco.
- Spacer śladami rzeźby polskiej – młodzież samodzielnie lub z pomocą nauczyciela odnajduje omówione przykłady.
- Prezentacja przygotowanych materiałów przez grupy przy konkretnych nagrobkach.
- Poszukiwanie innych przykładów stylów (np. secesji czy klasycyzmu) i uzasadnianie wyboru.
RZEŹBIARZE I ICH DZIEŁA NA POWĄZKACH
Paweł Maliński (1790–1853)
LOKALIZACJA DZIEŁA: KWATERA 8-1
Przedstawiciel klasycyzmu. Na Powązkach znajduje się jego rzeźba „Żałobnicy” na grobie Józefy Herman. Postać wzorowana jest na „Polonii” z pomnika Małachowskiego w katedrze św. Jana.
Jakub Tatarkiewicz (1798–1854)
LOKALIZACJA DZIEŁA: KWATERA 8-3
Uczeń słynnego Thorvaldsena. Jego dłuta jest piękny pomnik Cecylii z Wołowskich Krysińskiej, wzorowany na antycznej „Śpiącej Ariadnie”. Tworzył w stylu klasycystycznym, dążąc do idealnego piękna.
Władysław Oleszczyński (1807–1866)
LOKALIZACJA DZIEŁA: ALEJA KATAKUMBOWA
Wybitny przedstawiciel romantyzmu, tworzył głównie w Paryżu. Autor nagrobka Napoleona Leona Łubieńskiego – pierwszego na Powązkach pomnika, gdzie zmarły nie jest przedstawiony we śnie. Płaskorzeźby symbolizują Oświatę i Dobroczynność.
Wacław Szymanowski (1859–1930)
LOKALIZACJA DZIEŁA: KWATERA 40-5-1-5
Mistrz secesji, twórca słynnego pomnika Chopina w Łazienkach. Na Powązkach stworzył niezwykły nagrobek dla swojego ojca (również Wacława), charakteryzujący się płynną linią i nowatorską formą.
Maria Lednicka-Szczytt (1893–1947)
LOKALIZACJA DZIEŁA: KWATERA 191-1-1
Rzeźbiarka nurtu art déco, uczennica Bourdelle’a. Na grobie rodziny Lednickich znajduje się jej dzieło – skubizowany, granitowy posąg Madonny, umieszczony w arkadzie z uskoków.
Piotr Potworowski (1898–1962)
LOKALIZACJA: ALEJA ZASŁUŻONYCH
Wybitny malarz abstrakcjonista. Jego nagrobek to rzadki na Powązkach przykład rzeźby abstrakcyjnej (autorstwa Tadeusza Łodziany) – ogromna pionowa płyta o nowoczesnej formie.
PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)
Zorganizujcie w szkole wystawę fotografii rzeźb, które najbardziej podobały się Wam podczas spaceru, zestawiając je z fragmentami wierszy z danej epoki. Alternatywnie: poszukajcie w swojej okolicy lub w internecie innych dzieł omawianych rzeźbiarzy.