– 24 –

CEL OGÓLNY ZAJĘĆ

Przybliżenie historii tramwajów warszawskich
pierwszego zbiorowego środka transportu
w Warszawie.

CZAS TRWANIA
Godzina lekcyjna w szkole – przygotowanie oraz spacer po Powązkach – 2 godziny lekcyjne (1,5 h) na terenie cmentarza

Scenariusz lekcji w PDF

pobierz

Powstanie Styczniowe 1863–1864

Autor: Zbigniew Adamów-Bielkowicz

ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczniowie szkoły podstawowej (klasy V-VIII) oraz uczniowie szkół ponadpodstawowych

METODY I FORMY PRACY:
Pogadanka, rozmowa oraz opowieść o wydarzeniach i postaciach związanych z powstaniem, pochowanych na Powązkach.

SŁOWA KLUCZOWE:
Branka, Rząd Narodowy, dyktator, zsyłka, Cytadela, Gloria Victis.

CELE I METODYKA ZAJĘĆ

Cel ogólny: Przybliżenie historii Powstania Styczniowego oraz losów jego uczestników.

Cele szczegółowe:

Pokazanie złożoności wydarzeń i trudnych decyzji, przed którymi stali Polacy w 1863 roku.
Zapoznanie z sylwetkami przywódców i szeregowych powstańców (zarówno tych straconych, jak i tych, którzy przetrwali zsyłki).
Kształtowanie postawy szacunku dla tradycji niepodległościowej.

PRZEBIEG ZAJĘĆ

CZĘŚĆ I: WPROWADZENIE HISTORYCZNE

Omówienie sytuacji w Królestwie Polskim przed wybuchem powstania: reformy i polityka Aleksandra Wielopolskiego, narastające napięcie, manifestacje patriotyczne oraz bezpośrednia przyczyna wybuchu walk – branka (przymusowy pobór do wojska rosyjskiego). Przedstawienie charakteru walk (wojna partyzancka) i funkcjonowania Tajnego Państwa Polskiego.

CZĘŚĆ II: SPACER PO CMENTARZU

Odwiedziny grobów uczestników powstania – od członków Rządu Narodowego, przez dowódców, aż po wybitnych cywilów (pisarzy, naukowców), których życiorysy zostały naznaczone udziałem w zrywie i represjami.

POSTACI ZWIĄZANE Z TEMATEM (BIOGRAMY)

Romuald Traugutt i członkowie Rządu Narodowego

LOKALIZACJA: KWATERA 203-1-22 (GRÓB SYMBOLICZNY)

Symboliczna mogiła przywódców powstania straconych na stokach Cytadeli Warszawskiej 5 sierpnia 1864 r. Spoczywają tu symbolicznie: Romuald Traugutt (dyktator), Rafał Krajewski, Józef Toczyski, Roman Żuliński i Jan Jeziorański. Ich ciała Rosjanie ukryli w nieznanym miejscu.

Stefan Bobrowski (1840–1863)

LOKALIZACJA: KWATERA 14-2-1

Przewodniczący Komitetu Centralnego Narodowego i Tymczasowego Rządu Narodowego. Faktyczny przywódca powstania w jego pierwszej fazie. Zginął tragicznie w pojedynku z hrabią Adamem Grabowskim, mając zaledwie 23 lata.

Agaton Giller (1831–1887)

LOKALIZACJA: KWATERA 13-3-27

Dziennikarz, członek Rządu Narodowego, redaktor pism powstańczych. Był przeciwnikiem radykalnych działań terrorystycznych („sztyletników”). Po upadku powstania na emigracji, historyk zrywu styczniowego.

Benedykt Dybowski (1833–1930)

LOKALIZACJA: KWATERA 284c WPROST 2-16

Przyrodnik, lekarz, podróżnik. Komisarz Rządu Narodowego na Litwę i Białoruś. Skazany na karę śmierci, zamienioną na zsyłkę. Podczas pobytu na Syberii badał faunę jeziora Bajkał i Kamczatki, dokonując światowych odkryć.

Bolesław Prus (1847–1912)

LOKALIZACJA: KWATERA 209-1-4-6

Właśc. Aleksander Głowacki. Jako 16-latek uciekł do powstania. Został ranny i dostał się do niewoli rosyjskiej. Doświadczenie walki i klęski ukształtowało jego późniejszy światopogląd pozytywistyczny (praca organiczna zamiast walki zbrojnej).

Stanisław Krzemiński (1839–1912)

LOKALIZACJA: KWATERA 182-2-9

Członek Rządu Narodowego, historyk, publicysta, krytyk literacki. Autor ważnych prac o historii porozbiorowej. Więziony w Cytadeli i zesłany w głąb Rosji.

Henryk Krajewski (1824–1897)

LOKALIZACJA: KWATERA 45-2-13/14

Prawnik, dyrektor Wydziału Spraw Zagranicznych w Rządzie Narodowym. Wieloletni zesłaniec syberyjski (katorga w Nerczyńsku). Po powrocie wybitny adwokat i filantrop.

PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)

Wyszukaj informacje o roli kobiet w Powstaniu Styczniowym (tzw. „czarna biżuteria”, kurierki, organizatorki pomocy). Przygotuj krótką notkę o jednej wybranej postaci kobiecej związanej z tym okresem.

Edukacja