ZUS – niedocenione dziedzictwo
– 21 –
CEL OGÓLNY ZAJĘĆ
Przybliżenie osiągnięć polski w budowie i rozwoju nowoczesnegosystemu ubezpieczeń społecznych.
CZAS TRWANIA
Godzina lekcyjna w szkole – przygotowanie oraz spacer po Powązkach – 2 godziny lekcyjne (1,5 h) na terenie cmentarza
Scenariusz lekcji w PDF
ZUS – niedocenione dziedzictwo
ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczniowie szkół średnich
METODY I FORMY PRACY:
Pogadanka i rozmowa oraz opowieść o postaciach pochowanych na Powązkach i ich życiorysach w kontekście wydarzeń historycznych.
ŚRODKI I MATERIAŁY DYDAKTYCZNE:
Biogramy postaci omawianych w trakcie lekcji.
SŁOWA KLUCZOWE:
Ubezpieczenia społeczne, niepodległość, zdrowie, emerytury.
CELE I METODYKA ZAJĘĆ
Cel ogólny: Przybliżenie osiągnięć Polski w budowie i rozwoju nowoczesnego systemu ubezpieczeń społecznych.
Cele szczegółowe:
- Pokazanie drogi, która prowadziła do współczesnego systemu ubezpieczeń społecznych.
- Przedstawienie historii powstania ZUS jako jednego z najnowocześniejszych systemów w przedwojennej Europie.
- Uświadomienie roli ubezpieczeń jako filaru spajającego odradzające się państwo polskie.
PRZEBIEG ZAJĘĆ
CZĘŚĆ I: WPROWADZENIE HISTORYCZNE
Omówienie genezy systemu ubezpieczeń w II RP: od pierwszych dekretów Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego w 1918 roku, przez ustawę scaleniową z 1933 roku, aż po powołanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w 1934 roku. Zwrócenie uwagi na rolę ZUS jako inwestora (budowa nowoczesnych osiedli mieszkaniowych) oraz promotora zdrowia i higieny (wystawy higieniczne, kolonie dla dzieci).
CZĘŚĆ II: SPACER PO CMENTARZU
Odwiedziny grobów (lub grobów symbolicznych) osób, które tworzyły zręby polskiego systemu ubezpieczeń społecznych i zarządzały nim w trudnych czasach budowania niepodległości oraz okupacji.
POSTACI ZWIĄZANE Z TEMATEM (BIOGRAMY)
Ignacy Mościcki (1867–1946)
LOKALIZACJA: ALEJA ZASŁUŻONYCH (GRÓB SYMBOLICZNY)
Prezydent RP (1926–1939), wybitny chemik i wynalazca. To on 24 października 1934 roku podpisał rozporządzenie powołujące do życia Zakład Ubezpieczeń Społecznych, co zwieńczyło proces scalania systemu ubezpieczeniowego w Polsce.
Jan Włodzimierz Lgocki (1889–1954)
LOKALIZACJA: CMENTARZ POWĄZKOWSKI
Pierwszy dyrektor naczelny ZUS (1934–1938). Wcześniej dyrektor Izby Ubezpieczeń Społecznych. Organizował od podstaw pracę nowej instytucji, która pod koniec lat 30. stała się jedną z najnowocześniejszych w Europie.
Zbigniew Skokowski (1888–1943)
LOKALIZACJA: CMENTARZ POWĄZKOWSKI
Dyrektor naczelny ZUS w czasie okupacji. Przyjął to stanowisko za zgodą Podziemia, aby chronić instytucję i pracowników przed niemieckim zarządem. Walczył o język polski w dokumentach i wypłatę świadczeń dla Polaków.
Józef Pasternak (1894–1964)
LOKALIZACJA: CMENTARZ POWĄZKOWSKI
Dyrektor generalny ZUS po wojnie (1945–1948), wcześniej jeden z głównych twórców ustawy scaleniowej. W czasie okupacji kierował tajnym polskim kierownictwem ZUS. Nazywany „sędzią sprawiedliwym” ze względu na swoją etykę i fachowość.
Aleksander Prystor (1874–1941)
LOKALIZACJA: GRÓB SYMBOLICZNY
Premier, marszałek senatu, minister pracy i opieki społecznej. Bliski współpracownik Józefa Piłsudskiego. Miał decydujący wpływ na kształtowanie polityki społecznej i gospodarczej II RP. Zmarł w sowieckim więzieniu na Butyrkach.
PRZYGOTOWANIE DO ZAJĘĆ (ZADANIE)
Przed wyjściem na cmentarz uczniowie przygotowują opisy różnych form wsparcia, jakie dają ubezpieczenia społeczne (np. płatne zwolnienia lekarskie, zasiłek dla bezrobotnych, emerytura) oraz ogólne zasady ich otrzymywania, aby zrozumieć wagę tematu.