Polska zbrojna – zasłużeni dla przemysłu zbrojeniowego
– 25 –
CEL OGÓLNY ZAJĘĆ
Przybliżenie historii i znaczenia polskiego przemysłu zbrojeniowego oraz jego znaczenia dla obronności kraju.
CZAS TRWANIA
Godzina lekcyjna w szkole – przygotowanie oraz spacer po Powązkach – 2 godziny lekcyjne (1,5 h) na terenie cmentarza
Scenariusz lekcji w PDF
Polska zbrojna – zasłużeni dla przemysłu zbrojeniowego
ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczennice i uczniowie klas VII i VIII szkoły podstawowej oraz szkół ponadpodstawowych
METODY I FORMY PRACY:
Wykład wprowadzający, pogadanka o znaczeniu przemysłu zbrojeniowego, spacer edukacyjny.
ŚRODKI I MATERIAŁY DYDAKTYCZNE:
Podręcznik, ilustracje przedstawiające omawiane postaci i konstrukcje (np. pistolet VIS, samolot Łoś).
SŁOWA KLUCZOWE:
Przemysł zbrojeniowy, COP, VIS, Błyskawica, inżynierowie, konstruktorzy, obronność.
CELE I METODYKA ZAJĘĆ
Cel ogólny: Przybliżenie historii i znaczenia polskiego przemysłu zbrojeniowego oraz jego roli dla obronności kraju.
Cele szczegółowe:
- Poznanie historii przemysłu zbrojeniowego (od manufaktur królewskich po czasy współczesne).
- Poznanie biografii i osiągnięć osób ważnych dla polskiej zbrojeniówki.
- Umiejętność wskazania najważniejszych polskich zakładów zbrojeniowych (np. Radom, Stalowa Wola).
- Wymienienie wybranych osiągnięć polskich konstruktorów (pistolet VIS, czołg 7TP, pistolet maszynowy Błyskawica).
PRZEBIEG ZAJĘĆ
CZĘŚĆ I: WPROWADZENIE HISTORYCZNE
Omówienie rozwoju przemysłu zbrojeniowego w Polsce: od manufaktury w Kozienicach, przez trudny okres zaborów (brak własnych fabryk), budowę nowoczesnego przemysłu w II RP (COP, fabryka w Radomiu), fenomen konspiracyjnej produkcji broni w czasie okupacji (Błyskawica), aż po czasy powojenne i współczesną Polską Grupę Zbrojeniową.
CZĘŚĆ II: SPACER PO CMENTARZU
Odwiedziny grobów wybitnych konstruktorów, inżynierów i żołnierzy, którzy tworzyli polską broń i sprzęt wojskowy.
POSTACI ZWIĄZANE Z TEMATEM (BIOGRAMY)
Piotr Wilniewczyc (1887–1960)
LOKALIZACJA: KWATERA 203-1-12
Inżynier, konstruktor broni. Wspólnie z Janem Skrzypińskim stworzył legendarny pistolet VIS wz. 35 – jedną z najlepszych konstrukcji tego typu na świecie. W czasie okupacji w AK, pracował m.in. nad tłumikiem do stena.
Jan Skrzypiński (1891–1939)
LOKALIZACJA: KWATERA 224-1-11
Inżynier, współtwórca pistoletu VIS. Dyrektor Fabryki Karabinów w Warszawie. Po zajęciu Polski przez Niemców odmówił współpracy przy produkcji broni dla okupanta. Zmarł w grudniu 1939 roku.
Stanisław Wigura (1903–1932)
LOKALIZACJA: ALEJA ZASŁUŻONYCH 12-13
Pilot i inżynier, współtwórca zespołu konstrukcyjnego RWD. Wraz z Franciszkiem Żwirką wygrał prestiżowe zawody lotnicze Challenge 1932 na samolocie RWD-6. Zginął tragicznie w katastrofie lotniczej.
Edward Ludwik Habich (1905–1987)
LOKALIZACJA: ALEJA KATAKUMBOWA 31-32
Inżynier, konstruktor pojazdów pancernych i czołgów (m.in. czołg 4TP, ciągniki artyleryjskie). Po wojnie opracował dokumentację techniczną słynnego ciągnika Ursus C-45, który zmotoryzował polską wieś.
Kazimierz Leski „Bradl” (1912–2000)
LOKALIZACJA: KWATERA 24-6-1/2
Inżynier budowy okrętów (współprojektował ORP „Orzeł” i „Sęp”). Legendarny oficer wywiadu AK, który w mundurze niemieckiego generała wykradał plany Wału Atlantyckiego. Po wojnie represjonowany, później wynalazca i prezes Związku Powstańców Warszawskich.
Andrzej Franciszek Dowkontt (1866–1948)
LOKALIZACJA: KWATERA 131-5-30
Inżynier technolog. Nadzorował budowę i uruchomienie Fabryki Broni w Radomiu – jednego z najnowocześniejszych zakładów w przedwojennej Polsce. Wicedyrektor Państwowych Wytwórni Uzbrojenia. Więzień Pawiaka.
Stanisław Nowkuński (1903–1936)
LOKALIZACJA: KWATERA 196-4-23
Konstruktor silników lotniczych (m.in. „Foka”, „Mors”). Jego silniki napędzały polskie samoloty sportowe i szkolne. Zginął tragicznie podczas wspinaczki w Tatrach.
Jędrzej Węgłowski (1789–1861)
LOKALIZACJA: KWATERA 179-4-7
Generał, artylerzysta. Wynalazca tzw. „lawety Węgłowskiego” – pierwszej żelaznej lawety fortecznej w armii rosyjskiej, stosowanej w artylerii nadbrzeżnej. Służył w armii Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego.
PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)
Wybierz jedną polską konstrukcję wojskową z okresu międzywojennego (np. pistolet VIS, czołg 7TP, samolot Łoś) i przygotuj krótką prezentację na jej temat, uwzględniając jej parametry i nowatorskie rozwiązania.