Rezerwacja

Edukacja
Rezerwacja

Edukacja

Od Pięciu Poległych do księdza Niedzielaka – historia powązkowskich pomników

– 10 –

CEL OGÓLNY ZAJĘĆ
Przybliżenie oraz utrwalenie wiadomości o jednoczącej sile pomników w życiu narodu, zwłaszcza w trudnych okresach historycznych; wyjaśnienie, dlaczego Powązki pełniły tak ważną rolę.

CZAS TRWANIA
Godzina lekcyjna w szkole (przygotowanie do zajęć w terenie) oraz zajęcia przeprowadzone na cmentarzu – 2 godziny lekcyjne.

Scenariusz lekcji w PDF

pobierz

Od Pięciu Poległych do księdza Niedzielaka – historia powązkowskich pomników

Autor: Maria Bryzgalska

ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczennice i uczniowie klas liceum ogólnokształcącego

CZAS TRWANIA:
1 godz. w szkole + 2 godz. na cmentarzu

ŚRODKI I MATERIAŁY DYDAKTYCZNE:
Podręcznik, ilustracje, znicze, plan cmentarza.

SŁOWA KLUCZOWE:
Manifestacje, zaborcy, cenzura, Katyń, II wojna światowa, walka o pamięć.

CELE I METODYKA ZAJĘĆ

Cel ogólny: Przybliżenie wiadomości o jednoczącej sile pomników w życiu narodu, zwłaszcza w okresie zaborów i zniewolenia.

Cele szczegółowe:

  • Historia „Pięciu Poległych” i znaczenie ich pogrzebu jako manifestacji narodowej.
  • Rola Doliny Katyńskiej i Sanktuarium Poległych na Wschodzie.
  • Symbolika krzyży na cmentarzu (krzyże z datami powstań).
  • Zrozumienie roli Powązek jako sanktuarium narodowego.

PRZEBIEG ZAJĘĆ

CZĘŚĆ I: PRACA W SZKOLE

  1. Wstęp historyczny: sytuacja w Warszawie w 1861 roku, manifestacje patriotyczne, śmierć pięciu demonstrantów.
  2. Omówienie koncepcji „walki o pamięć” w czasach PRL (Katyń).
  3. Przygotowanie do wyjścia: podział na grupy, rozdanie planów.

CZĘŚĆ II: SPACER PO CMENTARZU

  1. Wejście bramą św. Honoraty i przejście do Grobu Pięciu Poległych (kw. 178).
  2. Wizyta przy grobie Leopolda Kronenberga (finansował pogrzeb Pięciu Poległych).
  3. Przejście pod Krzyż Powstańczy z 1863 roku.
  4. Odwiedziny grobu ks. Stefana Niedzielaka (Aleja Zasłużonych).
  5. Zakończenie w Dolinie Katyńskiej (Sanktuarium Poległych na Wschodzie). Zapalenie zniczy.

MIEJSCA I POSTACI ZWIĄZANE Z TEMATEM

Grób Pięciu Poległych (1861)

LOKALIZACJA: KWATERA 178-6-1/2

Mogiła pierwszych ofiar manifestacji patriotycznych z lutego 1861 roku (Michał Arcichiewicz, Filip Adamkiewicz, Karol Brendel, Zdzisław Rutkowski, Marceli Karczewski). Ich pogrzeb stał się wielką demonstracją jedności narodowej wszystkich stanów i wyznań.

Leopold Kronenberg (1812–1878)

LOKALIZACJA: KWATERA 19-1/2-28

Bankier, przemysłowiec, przywódca „Białych” w powstaniu styczniowym. To on sfinansował uroczysty pogrzeb Pięciu Poległych oraz opiekę nad ich rodzinami, mimo że sam był przeciwnikiem walki zbrojnej.

Ksiądz Stefan Niedzielak (1914–1989)

LOKALIZACJA: ALEJA ZASŁUŻONYCH, KW. 24

Kapelan Rodzin Katyńskich, proboszcz parafii św. Karola Boromeusza. Zainicjował powstanie Sanktuarium w Dolinie Katyńskiej. Zamordowany przez „nieznanych sprawców” (SB) w plebanii na Powązkach w 1989 roku.

Dolina Katyńska (Sanktuarium)

LOKALIZACJA: KWATERA 137 (WOJSKOWA)

Symboliczny cmentarz ofiar zbrodni katyńskiej. Miejsce, gdzie potajemnie stawiano krzyże w czasach cenzury PRL. Dziś znajduje się tu pomnik upamiętniający ofiary Katynia, Charkowa i Miednoje.

Krzyż Powstańczy 1863

LOKALIZACJA: KWATERA 194/196

Miejsce upamiętniające powstańców styczniowych. W czasach zaborów, gdy nie można było stawiać pomników, proste krzyże z datami (np. 1831, 1863) były jedyną formą manifestacji pamięci narodowej.

PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)

Dowiedz się, kim był Adam Adamowicz (prezes Towarzystwa Lekarskiego, organizator pogrzebu Pięciu Poległych) i jaką rolę odegrał w wydarzeniach 1861 roku. Poszukaj informacji o innych symbolicznych grobach na Powązkach.