Rezerwacja

Edukacja
Rezerwacja

Edukacja

Od muszkietu do samolotu. Powązkowska historia wojskowości

– 14 –

CEL OGÓLNY ZAJĘĆ
Przybliżenie przemian w wojsku i służbie wojskowej na przestrzeni ostatnich 200 lat.

CZAS TRWANIA

60 min.

Scenariusz lekcji w PDF

pobierz

Od muszkietu do samolotu. Powązkowska historia wojskowości

Autor: Zbigniew Adamów-Bielkowicz

ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczennice i uczniowie klas VII i VIII szkoły podstawowej oraz I i II klasy liceum

CZAS TRWANIA:
60 min (wersja skrócona) lub 90 min (wersja rozszerzona)

ŚRODKI I MATERIAŁY DYDAKTYCZNE:
Biogramy postaci, karta pracy, plan cmentarza.

SŁOWA KLUCZOWE:
Insurekcja, wojny napoleońskie, powstanie listopadowe, powstanie styczniowe, I i II wojna światowa, Szare Szeregi.

CELE I METODYKA ZAJĘĆ

Cel ogólny: Poznanie historii oręża polskiego na przykładzie losów żołnierzy pochowanych na Powązkach.

Cele szczegółowe:

  • Przedstawienie zmian w sposobie prowadzenia wojen na przestrzeni wieków (uzbrojenie, mundur).
  • Przypomnienie najważniejszych zrywów niepodległościowych (Insurekcja Kościuszkowska, powstania narodowe).
  • Kształtowanie postaw patriotycznych i szacunku dla żołnierzy walczących o wolność Polski.

PRZEBIEG ZAJĘĆ

SPACER HISTORYCZNY (CHRONOLOGICZNIE)

  1. Insurekcja Kościuszkowska: Wizyta przy grobie Jana Kilińskiego. Opowieść o cywilach w wojsku (kosynierzy) i roli rzemieślników w obronie Warszawy.
  2. Wojny Napoleońskie: Grób gen. Antoniego Amilkara Kosińskiego. Omówienie powstania Legionów Polskich we Włoszech i Księstwa Warszawskiego.
  3. Powstanie Listopadowe: Mogiła Piotra Wysockiego. Historia Nocy Listopadowej i podchorążych.
  4. Powstanie Styczniowe: Wizyta przy grobie Alojzy Trauguttówny (symboliczne miejsce pamięci o Romualdzie Traugucie). Omówienie walki partyzanckiej.
  5. II Wojna Światowa (Wrzesień 1939): Symboliczny grób Stefana Starzyńskiego. Rola cywilnej obrony Warszawy.
  6. II Wojna Światowa (Zachód): Grób gen. Stanisława Sosabowskiego. Historia polskich spadochroniarzy i bitwy o Arnhem.
  7. Szare Szeregi i Powstanie Warszawskie: Kwatera Brzozowych Krzyży (Batalion „Zośka”). Opowieść o młodych ludziach w konspiracji (Tadeusz Zawadzki „Zośka”, Jan Bytnar „Rudy”).

POSTACI ZWIĄZANE Z TEMATEM (BIOGRAMY)

Jan Kiliński (1760–1819)

LOKALIZACJA: KWATERA 13-1-14

Pułkownik, z zawodu szewc. Jeden z przywódców Insurekcji Kościuszkowskiej w Warszawie. Symbol mieszczańskiego patriotyzmu. Był dwukrotnie więziony przez Rosjan w Petersburgu.

Antoni Amilkar Kosiński (1769–1823)

LOKALIZACJA: KATAKUMBY 16-3

Generał, współtwórca (wraz z J.H. Dąbrowskim) Legionów Polskich we Włoszech. Uczestnik wojen napoleońskich. Pisarz polityczny, zwolennik reformy chłopskiej.

Piotr Wysocki (1797–1875)

LOKALIZACJA: KWATERA 17-1-1

Podporucznik, instruktor w Szkole Podchorążych Piechoty. Zainicjował spisek, który doprowadził do wybuchu Powstania Listopadowego (29 listopada 1830). Spędził 26 lat na katordze na Syberii.

Romuald Traugutt (1826–1864)

LOKALIZACJA: KWATERA 17-2-29 (GRÓB CÓRKI)

Ostatni dyktator Powstania Styczniowego. Zreformował oddziały powstańcze w regularne wojsko. Aresztowany i stracony na stokach Cytadeli Warszawskiej. Na Powązkach spoczywa jego córka, Alojza.

Stefan Starzyński (1893–1939)

LOKALIZACJA: ALEJA ZASŁUŻONYCH 1-40/41

Prezydent Warszawy, legendarny dowódca Cywilnej Obrony Stolicy we wrześniu 1939 roku. Odmówił ewakuacji i pozostał z mieszkańcami do końca. Zamordowany przez Niemców (miejsce pochówku nieznane).

Stanisław Sosabowski (1892–1967)

LOKALIZACJA: KWATERA 19-7-4/5

Generał, twórca i dowódca 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Walczył w operacji „Market Garden” pod Arnhem. Po wojnie pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii.

Tadeusz Zawadzki „Zośka” (1921–1943)

LOKALIZACJA: KWATERA A-20-2-2

Instruktor harcerski, podporucznik AK, dowódca Grup Szturmowych Szarych Szeregów. Dowodził akcją pod Arsenałem, w której odbito „Rudego”. Poległ w ataku na strażnicę w Sieczychach.

Jan Bytnar „Rudy” (1921–1943)

LOKALIZACJA: KWATERA A-20-2-1

Podharcmistrz, członek Szarych Szeregów. Słynął z akcji Małego Sabotażu (m.in. zerwanie hitlerowskiej flagi z Zachęty). Zmarł w wyniku obrażeń po brutalnym śledztwie Gestapo, kilka dni po odbiciu w akcji pod Arsenałem.

PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)

Przygotuj prezentację lub krótki referat na temat wybranej formacji wojskowej (np. Cichociemni, Dywizjon 303, 1. Dywizja Pancerna gen. Maczka) lub opracuj szczegółowy biogram jednego z żołnierzy pochowanych na Powązkach, którego nie omawialiśmy szeroko na lekcji.