My z Napoleonem, Napoleon z nami
– 2 –
CEL OGÓLNY ZAJĘĆ
Przybliżenie epoki, która ukształtowała postawy
Polaków na następnych kilka pokoleń i o której
do dziś śpiewamy w hymnie narodowym.
CZAS TRWANIA
60 min.
Scenariusz lekcji w PDF
My z Napoleonem, Napoleon z nami
ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczennice i uczniowie klas VII i VIII szkoły podstawowej
CZAS TRWANIA:
60 min
ŚRODKI I MATERIAŁY DYDAKTYCZNE:
Biogramy postaci, arkusze krzyżówek do wypełnienia, przybory do pisania.
SŁOWA KLUCZOWE:
Wojsko, Napoleon, generalicja, wojny napoleońskie, legiony.
CELE I METODYKA ZAJĘĆ
Cel ogólny: Przybliżenie epoki, która ukształtowała postawy Polaków na następnych kilka pokoleń i o której do dziś śpiewamy w hymnie narodowym.
Cele szczegółowe:
- Przedstawienie różnych postaci i ich życiorysów.
- Omówienie zmieniających się postaw polskich uczestników wojen napoleońskich.
- Poznanie zachowań i decyzji podejmowanych w burzliwych czasach.
- Zrozumienie alternatyw stojących przed uczestnikami wydarzeń (np. różne drogi do tego samego celu).
PRZEBIEG ZAJĘĆ
WSTĘP (PRZY WEJŚCIU)
- Przypomnienie historii cmentarza (powstał w chwili upadku Rzeczpospolitej).
- Przypomnienie wiedzy historycznej: upadek Rzeczpospolitej, Legiony we Włoszech, Księstwo Warszawskie, kampania 1812 roku.
- Dyskusja o Hymnie Narodowym i Napoleonie.
- Rozdanie krzyżówki do wypełniania w trakcie spaceru.
SPACER PO CMENTARZU (PRZYSTANKI)
- Jakub Ferdynand Bogusławski: Dyskusja o odwadze i istocie pojedynków dawniej i dziś.
- Adam Józewicz: Omówienie służby w elitarnej gwardii cesarskiej i zrywów niepodległościowych.
- Cyprian Godebski: Refleksja: czy poeta może być dobrym żołnierzem? Rola oświaty w Legionach.
- Tomasz Łubieński: Dylemat: kariera wojskowa czy gospodarcza? Znaczenie bitwy pod Somosierrą.
- Ignacy Blumer: Postać niejednoznaczna – od pirata z Karaibów do surowego sędziego lojalnego wobec cara.
POSTACI ZWIĄZANE Z TEMATEM (BIOGRAMY)
Jakub Ferdynand Bogusławski (1759–1819)
LOKALIZACJA: ŚCIANA POŁUDNIOWA KOŚCIOŁA (OD UL. POWĄZKOWSKIEJ)
Legionista, uczestnik walk na San Domingo. Znany z odwagi i dbania o honor – odbył około 60 pojedynków. [cite_start]Bohater powieści „Legiony” Sienkiewicza[cite: 530, 538, 542].
Adam Józewicz (1785–1877)
LOKALIZACJA: KWATERA 181-1-4-5
Powstaniec wielkopolski, żołnierz elitarnego pułku strzelców konnych gwardii. Przeszedł cały szlak bojowy przy Napoleonie (od Hiszpanii po Moskwę). [cite_start]Odznaczony Legią Honorową[cite: 547, 549, 561].
Cyprian Godebski (1765–1809)
Lokalizacja: Kwatera 10-3-30
Żołnierz i poeta. Redaktor „Zabaw przyjemnych i pożytecznych”. Zginął w bitwie pod Raszynem, dowodząc polskimi wojskami. [cite_start]Dziadek rzeźbiarza Cypriana Godebskiego[cite: 564, 571, 574, 576].
Tomasz Łubieński (1784–1870)
Lokalizacja: Aleja Katakumbowa 1-54-55
Bohater spod Somosierry, szwoleżer cesarza. [cite_start]Po wojnach – wybitny przedsiębiorca (dyrektor Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, założyciel fabryk w Żyrardowie)[cite: 578, 586, 597, 599].
Ignacy Blumer (1773–1830)
Lokalizacja: Kwatera 23-1-7
Postać barwna: walczył na San Domingo, zajmował się korsarstwem na Karaibach. [cite_start]W Królestwie Polskim generał lojalny wobec cara, zginął w Noc Listopadową[cite: 601, 607, 611, 616].
MATERIAŁY DODATKOWE (KRZYŻÓWKA)
Pytania do krzyżówki dla uczniów:
- Wysoki stopień wojskowy (dosłużył się go m.in. I. Blumer).
- Miejsce bitwy, w której zginął Cyprian Godebski.
- W dniu wybuchu tego powstania zginął Ignacy Blumer.
- Drugi człon nazwy karaibskiej wyspy, na którą trafili polscy legioniści.
- Część Polski, gdzie w 1806 r. rozpoczęto formowanie polskich oddziałów.
- Nazwa polskich oddziałów walczących wraz z armią francuską.
- Człowiek, który zajmuje się napadaniem statków (zajmował się tym I. Blumer).
- Budynek w Warszawie, pod którym zginął Blumer w 1830 r.
PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)
Uczniowie samodzielnie lub w grupach sprawdzają, co robili po 1815 roku wybrani polscy wojskowi (np. Dezydery Chłapowski, Józef Zajączek) lub analizują przebieg służby w różnych armiach (np. ks. Józef Poniatowski).