Świat Stanisława Wokulskiego – zesłańcy, rzemieślnicy, kupcy, arystokracja
– 4 –
CEL OGÓLNY ZAJĘĆ
Przybliżenie oraz utrwalenie wiadomości o życiu
społeczeństwa polskiego w czasach zaborów,
z naciskiem na sytuację w zaborze rosyjskim
po powstaniu styczniowym.
CZAS TRWANIA
Godzina lekcyjna w szkole – przygotowanie oraz
zajęcia w terenie – 2 godziny lekcyjne (na terenie
cmentarza Stare Powązki).
Scenariusz lekcji w PDF
Świat Stanisława Wokulskiego – zesłańcy, rzemieślnicy, kupcy, arystokracja
ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczennice i uczniowie klas VII i VIII szkoły podstawowej oraz liceum
CZAS TRWANIA:
1 godz. w szkole + 2 godz. na cmentarzu
ŚRODKI I MATERIAŁY DYDAKTYCZNE:
Podręcznik, ilustracje, urywki tekstów (np. „Lalka”), plan cmentarza, portale internetowe (np. historiaposzukaj.pl).
SŁOWA KLUCZOWE:
Zabory, rusyfikacja, pozytywizm, praca organiczna, praca u podstaw, emancypacja.
CELE I METODYKA ZAJĘĆ
Cel ogólny: Przybliżenie wiadomości o życiu społeczeństwa polskiego w czasach zaborów, ze szczególnym naciskiem na sytuację w zaborze rosyjskim po powstaniu styczniowym.
Cele szczegółowe:
- Opisanie sytuacji młodzieży i kobiet (dostęp do nauki, emancypacja).
- Wyjaśnienie znaczenia rozwoju gospodarczego i kulturalnego (praca organiczna).
- Wymienienie nazwisk powstańców styczniowych i działaczy pozytywistycznych.
- Umiejętność posługiwania się planem cmentarza i odnajdywania grobów.
PRZEBIEG ZAJĘĆ
CZĘŚĆ I: PRACA W SZKOLE
- Wykład wprowadzający w tematykę czasów po powstaniu styczniowym.
- Rozmowa sprawdzająca wiedzę o sytuacji gospodarczej i społecznej zaboru rosyjskiego.
- Przygotowanie do wyjścia: zapoznanie z planem cmentarza, podział na grupy i przydzielenie biogramów do opracowania.
CZĘŚĆ II: SPACER PO CMENTARZU
- Wejście bramą św. Honoraty i przypomnienie zasad zachowania.
- Spacer śladami osób związanych z ideami pozytywizmu i pracą organiczną.
- Prezentacja przygotowanych biogramów przez uczniów przy poszczególnych grobach.
- Pytania podsumowujące (np. różnica między pracą organiczną a pracą u podstaw).
POSTACI ZWIĄZANE Z TEMATEM (BIOGRAMY)
Bolesław Prus (1847–1912)
LOKALIZACJA: KWATERA 209-1-4-6
Właśc. Aleksander Głowacki. Pisarz, kronikarz Warszawy, uczestnik powstania styczniowego (ranny w wieku 16 lat). Autor „Lalki” – panoramy społecznej XIX-wiecznej Warszawy.
Tomasz Łubieński (1784–1870)
LOKALIZACJA: ALEJA KATAKUMBOWA 54/55
Generał i przedsiębiorca. Walczył pod Somosierrą. Po powstaniu listopadowym zajął się gospodarką – był dyrektorem budowy Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej.
Leopold Julian Kronenberg (1849–1937)
LOKALIZACJA: KWATERA 19-1/2-28
Finansista, pochodził z zasłużonej rodziny bankierów. Zarządzał kolejami i Bankiem Handlowym. Współfundator Filharmonii Warszawskiej i pomnika Mickiewicza.
Stanisław Eugeniusz Hiszpański (1815–1890)
LOKALIZACJA: KWATERA 5/6-1/2
Mistrz szewski, założyciel legendarnej dynastii warszawskich szewców. Patriota, więziony i zesłany do Wiatki za działalność oświatową. Jego buty słynęły z jakości.
Cecylia Plater-Zyberkówna (1853–1920)
LOKALIZACJA: KWATERA 41-5-4/5/6
Działaczka społeczna i pedagog. Poświęciła życie edukacji kobiet, aby zapewnić im niezależność. Założyła szkołę rzemiosł i gospodarstwa domowego w Chyliczkach.
Benedykt Dybowski (1833–1930)
LOKALIZACJA: KWATERA 284c (GRÓB SYMBOLICZNY)
Przyrodnik, lekarz, podróżnik. Zesłaniec syberyjski (członek Rządu Narodowego 1863). Podczas zsyłki badał faunę Bajkału i Kamczatki. Propagator darwinizmu.
Henryk Krajewski (1824–1897)
LOKALIZACJA: KWATERA 45-2-13/14
Adwokat, trzykrotny zesłaniec na Syberię. Po powrocie założył Kasę Pomocy Adwokatów. Cały majątek zapisał na stypendia dla młodzieży chłopskiej.
Edward Czaban (1819–1897)
LOKALIZACJA: KWATERA 21-6-28
Przedsiębiorca i filantrop. Handlował węglem i drewnem w Europie. Przeznaczył ogromne sumy (ponad pół miliona rubli) na cele naukowe, oświatowe i stypendia.
PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)
Korzystając z różnych źródeł, wyszukaj nazwiska innych przedstawicieli różnych warstw społecznych (ziemiaństwa, mieszczaństwa, inteligencji), którzy wcielali w życie idee pozytywizmu.