Tramwajem pojechać w Aleje
– 23 –
CEL OGÓLNY ZAJĘĆ
Przybliżenie historii tramwajów warszawskich
pierwszego zbiorowego środka transportu
w Warszawie.
CZAS TRWANIA
Godzina lekcyjna w szkole – przygotowanie oraz spacer po Powązkach – 2 godziny lekcyjne (1,5 h) na terenie cmentarza
Scenariusz lekcji w PDF
Tramwajem pojechać w Aleje – od omnibusa do niskopodłogowych pojazdów
ADRESAT ZAJĘĆ:
Uczniowie szkoły podstawowej (klasy V-VIII) oraz uczniowie szkół ponadpodstawowych (klasy I-III)
METODY I FORMY PRACY:
Pogadanka, rozmowa oraz opowieść o tramwajach warszawskich i ich rozwoju, który towarzyszył rozwojowi miasta.
SŁOWA KLUCZOWE:
Tramwaj, komunikacja, podróż, technika.
CELE I METODYKA ZAJĘĆ
Cel ogólny: Przybliżenie historii tramwajów warszawskich – pierwszego zbiorowego środka transportu w Warszawie.
Cele szczegółowe:
- Prezentacja znaczenia komunikacji tramwajowej dla rozwoju Warszawy i życia społecznego w mieście.
- Uświadomienie uczniom, że komunikacja zbiorowa jest stosunkowo nową usługą w dziejach miast (wcześniej transport był zarezerwowany dla zamożnych).
- Pokazanie różnorodności zawodów niezbędnych do funkcjonowania komunikacji miejskiej.
PRZEBIEG ZAJĘĆ
CZĘŚĆ I: WSTĘP
Rozmowa o tym, jak działa struktura Tramwajów Warszawskich i jakich specjalistów potrzebuje. Wprowadzenie do tematu bezpieczeństwa i odpowiedzialności w pracy.
CZĘŚĆ II: SPACER PO CMENTARZU
- Piotr Lędziakowski: Historia tragicznego wypadku w elektrowni tramwajowej na Woli w 1917 roku. Omówienie bezpieczeństwa pracy.
- Tadeusz Kozłowski: Rola tramwajarzy w czasie okupacji (konspiracja, pomoc ludności żydowskiej, współpraca z Ireną Sendlerową).
- Stanisław Kierbedź: Postać „ojca warszawskich tramwajów” i budowa pierwszego stałego mostu żelaznego. Dyskusja o inżynierii i technologii.
- Walenty Dubeltowicz: Początki tramwajów konnych i rola prywatnych przedsiębiorców w rozwoju infrastruktury miejskiej.
- Helena Skłodowska-Szalay: Rola edukacji i zaplecza socjalnego dla pracowników (szkoła dla dzieci tramwajarzy).
POSTACI ZWIĄZANE Z TEMATEM (BIOGRAMY)
Stanisław Kierbedź (1810–1899)
LOKALIZACJA: KWATERA M-5/6-18/20
Inżynier, nazywany ojcem warszawskich tramwajów. Zaprojektował pierwszy stały, stalowy most na Wiśle w Warszawie (Most Kierbedzia). To dzięki niemu uruchomiono linię kolei konnej (pierwowzór tramwaju) łączącą dworce Petersburski i Wiedeński w 1866 roku.
Walenty Dubeltowicz (1842–1913)
LOKALIZACJA: KWATERA 68-4-14/15
Inżynier i przedsiębiorca. Jego firma brała udział w budowie sieci tramwajów konnych w Warszawie. W latach 1881–1883 był dyrektorem przedsiębiorstwa tramwajowego. Budował także mosty kolejowe.
Tadeusz Kozłowski (1880–1958)
LOKALIZACJA: KWATERA 199-3-13
Dyrektor Miejskich Zakładów Komunikacyjnych w czasie okupacji. Umożliwiał zatrudnianie osób z konspiracji, co chroniło je przed wywózką. W drukarni tramwajowej wyrabiano „lewe” dokumenty dla osób ukrywających się i ludności żydowskiej.
Piotr Lędziakowski (zm. 1917)
LOKALIZACJA: KWATERA 220-7-11
Pracownik elektrowni tramwajowej na Woli. Zginął tragicznie w wyniku wybuchu kotła parowego 13 kwietnia 1917 roku. Jego niezwykły nagrobek wykonano z rozerwanych elementów kotła oraz szyn tramwajowych.
Helena Skłodowska-Szalay (1866–1961)
LOKALIZACJA: KWATERA 164-3-20/21
Siostra Marii Skłodowskiej-Curie, pedagog. Była przełożoną i współorganizatorką szkoły dla dzieci pracowników tramwajowych. Dbała o edukację najmłodszych, co było ważnym elementem wsparcia socjalnego dla rodzin tramwajarzy.
PRACA DOMOWA (PROPOZYCJA)
Opisz jeden wybrany zawód związany z tramwajami (historyczny lub współczesny). Zaplanuj wycieczkę po Warszawie z wykorzystaniem komunikacji tramwajowej – sprawdź rozkład jazdy, zaplanuj trasę, przesiadki i czas przejazdu.